Bé bị trào ngược dạ dày: Nguyên nhân & cách hỗ trợ cải thiện

1. Trào ngược dạ dày ở trẻ nhỏ là gì?

Theo MedlinePlus - trang web uy tín thuộc Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NLM) và Viện Y tế Quốc gia (NIH), trào ngược dạ dày - thực quản (GER) xảy ra khi thức ăn hoặc dịch trong dạ dày trào ngược lên thực quản - ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Tình trạng này có thể gây ợ hơi, ợ chua, buồn nôn hoặc nôn trớ ở trẻ. (1)

Trào ngược dạ dày ở trẻ nhỏ được chia thành hai loại chính:

• Trào ngược sinh lý: Hiện tượng phổ biến ở trẻ nhỏ do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Tình trạng này thường tự cải thiện khi trẻ lớn hơn mà không gây ra biến chứng nguy hiểm.
• Trào ngược bệnh lý (GERD): Tình trạng trào ngược xảy ra với tần suất cao, kéo dài và gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn. Trào ngược bệnh lý có thể dẫn đến các biến chứng như viêm thực quản, khó thở, suy dinh dưỡng,...

2. Bé bị trào ngược dạ dày có biểu hiện gì?

Các dấu hiệu bé bị trào ngược dạ dày có thể khác nhau tùy theo độ tuổi và mức độ nghiêm trọng. Một số biểu hiện thường gặp gồm trớ sữa, nôn ói, ợ hơi, ho, nấc cụt, quấy khóc, cáu kỉnh, biếng ăn…(1), (2), (3)

• Ợ hơi, trớ sữa hoặc nôn: Trẻ thường xuyên ợ, ọc một lượng nhỏ sữa hoặc thức ăn ra ngoài trong hoặc ngay sau khi uống sữa.
• Ho, nấc cục: Bé có thể ho dai dẳng (đặc biệt sau khi ăn), thường xuyên nấc cụt, có tiếng nuốt ùng ục dù không ăn.
• Uốn cong lưng và quấy khóc: Trẻ hay gồng người, ưỡn cong lưng hoặc khóc thét một cách khó chịu trong hoặc sau khi ăn.
• Từ chối uống sữa hoặc khó chịu khi ăn: Em bé bị trào ngược dạ dày có thể tỏ ra gắt gỏng, không chịu uống sữa hoặc biếng ăn, chán ăn.
• Nghẹn, khò khè hoặc khó thở: Dịch trào ngược có thể tràn vào đường thở, gây ra tình trạng nghẹn, thở khò khè hoặc các vấn đề hô hấp khác.
• Chậm tăng cân hoặc sút cân: Do thường xuyên nôn trớ thức ăn, trẻ không hấp thu đủ dinh dưỡng cần thiết dẫn đến tình trạng chậm phát triển cân nặng.

3. Nguyên nhân bé bị trào ngược dạ dày

Có nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ, chủ yếu là do hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện và chế độ ăn uống chưa khoa học (ăn quá no, ăn nhiều thực phẩm dầu mỡ…). Cùng tìm hiểu chi tiết các nguyên nhân em bé bị trào ngược dạ dày dưới đây.

3.1 Cơ vòng thực quản dưới chưa phát triển

Cơ vòng thực quản dưới (LES) là một van cơ giữa thực quản và dạ dày, có nhiệm vụ đóng lại để ngăn thức ăn trào ngược lên. Ở trẻ nhỏ, cơ vòng này còn yếu và chưa phát triển hoàn thiện. Do đó, nó có thể mở ra bất chợt hoặc không đóng đủ chặt, tạo điều kiện cho thức ăn và axit từ dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản.

3.2 Do cấu trúc dạ dày của trẻ

Dạ dày của trẻ nhỏ có kích thước nhỏ và nằm ngang, do đó trẻ rất dễ bị trào ngược dạ dày.

3.3 Trẻ ăn no hoặc ăn quá nhiều trong một bữa

Cho trẻ ăn uống một lượng quá nhiều trong một cữ có thể gây quá tải cho dạ dày nhỏ bé của trẻ. Khi dạ dày bị căng quá mức, áp lực bên trong tăng lên và đẩy thức ăn ngược trở lại thực quản.

3.4 Thói quen ăn uống thiếu khoa học

Đối với trẻ lớn hơn, một số thói quen ăn uống không lành mạnh có thể là nguyên nhân gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược. Ví dụ như ăn nhiều đồ ăn chua cay, thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ, đồ uống có gas có thể kích thích dạ dày tăng tiết axit. Ngoài ra, thói quen nằm ngay sau khi ăn cũng làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày.

4. Trẻ bị trào ngược dạ dày có nguy hiểm không?

Nhiều phụ huynh thắc mắc bé bị trào ngược dạ dày có sao không? Hầu hết các trường hợp trào ngược ở trẻ là trào ngược sinh lý, có thể giảm dần và tự khỏi khi trẻ lớn hơn. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng trào ngược kéo dài, nghiêm trọng và không được xử lý phù hợp, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều ảnh hưởng sức khỏe như viêm thực quản, các vấn đề về hô hấp (viêm phổi, hen suyễn), mòn men răng (ở trẻ lớn) và suy dinh dưỡng do nôn trớ kéo dài. 

Do đó, cha mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám ngay nếu thấy con có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

5. Bé bị trào ngược dạ dày phải làm sao?

Cách cải thiện trào ngược dạ dày - thực quản ở trẻ phụ thuộc vào độ tuổi, nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Với trường hợp nhẹ, cha mẹ có thể điều chỉnh chế độ ăn uống của trẻ. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nghiêm trọng, trẻ cần được thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

5.1 Cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ

Thay vì cho trẻ ăn một lượng lớn trong một bữa, hãy chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày. Việc này giúp dạ dày không bị quá tải, giảm áp lực lên cơ vòng thực quản dưới. Điều này không chỉ giúp giảm tần suất trào ngược mà còn giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

5.2 Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý

Đối với trẻ lớn hơn, việc xây dựng chế độ ăn uống khoa học đóng vai trò quan trọng. Vậy bé bị trào ngược dạ dày nên ăn gì? Cha mẹ nên ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa như chuối, bột yến mạch, rau củ hấp. Đồng thời, mẹ cũng cần hạn chế các loại thực phẩm có tính axit cao (cam, chanh, cà chua), đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng và đồ uống có gas.

5.3 Chọn sữa công thức dễ tiêu

Hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ còn non nớt nên dễ gặp các vấn đề như sôi bụng, đi ngoài hoặc khó chịu sau khi uống sữa. Vì vậy, mẹ nên ưu tiên sữa công thức phù hợp với độ tuổi, có đạm mềm nhỏ, giúp bé dễ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất hiệu quả. 

Mẹ có thể tham khảo Friso Pro - dòng sữa thuộc Tập đoàn FrieslandCampina (Hà Lan) với hơn 150 năm kinh nghiệm trong ngành sữa toàn cầu. Friso Pro ứng dụng công nghệ LockNutri® với quy trình xử lý nhiệt một lần, giúp bảo toàn hơn 90% đạm sữa tự nhiên mềm nhỏ, hỗ trợ bé tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất.

Sữa êm bụng Friso Pro còn nổi bật với sự kết hợp giữa Milk Lipid Complex (MLC - hỗn hợp chất béo sữa tự nhiên), dưỡng chất HMO, chất xơ GOS và lợi khuẩn Probiotics. Bộ dưỡng chất này không chỉ hỗ trợ tối ưu khả năng hấp thu mà còn xây dựng 3 “tầng” đề kháng đường ruột, bảo vệ hệ tiêu hóa non nớt của trẻ trước các tác nhân gây hại, qua đó góp phần hạn chế 3 vấn đề tiêu hóa thường gặp như chướng bụng, táo bón và tiêu chảy (*), nhờ vào:

• Tạo lớp khiên bảo vệ, ngăn chặn vi khuẩn có hại tấn công đường ruột.
• Nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột cân bằng, hạn chế hại khuẩn phát triển.
• Kích thích sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên, giúp con giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột.

Friso Pro được nhập khẩu 100% từ Hà Lan, với quy trình sản xuất minh bạch và kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ đồng cỏ đến ly sữa. Nhờ đó, mẹ có thể an tâm lựa chọn sản phẩm để bổ sung dinh dưỡng cho bé yêu. Hiện Friso Pro đã có mặt tại hệ thống cửa hàng mẹ và bé trên toàn quốc, giúp phụ huynh thuận tiện tìm mua sản phẩm.

5.4 Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên

Vận động nhẹ nhàng, phù hợp với độ tuổi có thể hỗ trợ tiêu hóa và giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn. Mẹ có thể cho bé chơi các trò vận động nhẹ hoặc massage bụng nhẹ nhàng. Tuy nhiên, mẹ cần tránh để bé vận động mạnh hoặc chạy nhảy ngay sau khi ăn no nhằm hạn chế cảm giác khó chịu ở bụng.

6. Bé bị trào ngược dạ dày khi nào nên thăm khám?

Mặc dù trào ngược sinh lý là phổ biến, cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay nếu nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo sau đây: (1), (2), (3)

• Trẻ không tăng cân hoặc sút cân.
• Nôn trớ dữ dội, nôn vọt hoặc chất nôn có màu xanh, vàng hoặc lẫn máu.
• Trẻ từ chối ăn uống hoàn toàn hoặc có biểu hiện đau đớn khi nuốt.
• Có các vấn đề về hô hấp như ho dai dẳng, thở khò khè, khó thở hoặc tím tái.
• Bé trở nên lừ đừ, kém linh hoạt hoặc quấy khóc liên tục không thể dỗ được.
• Các triệu chứng không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà.

7. Làm thế nào để phòng ngừa bé bị trào ngược dạ dày?

Áp dụng các biện pháp phòng ngừa cũng giúp giảm thiểu nguy cơ và tần suất trào ngược ở trẻ. Cha mẹ có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây để chăm sóc hệ tiêu hóa của con tốt hơn: 

• Bế vác trẻ ở tư thế đứng trong khoảng 20-30 phút sau mỗi cữ ăn.
• Luôn vỗ ợ hơi cho trẻ trong và sau khi uống sữa để đẩy bớt không khí thừa ra ngoài, giảm áp lực cho dạ dày.
• Nâng cao phần đầu giường của trẻ một góc nhỏ có thể giúp giảm trào ngược khi ngủ, nhưng cần đảm bảo an toàn cho trẻ.
• Mặc cho trẻ quần áo rộng rãi và tránh quấn tã quá chặt quanh vùng bụng.

Hiểu rõ nguyên nhân và dấu hiệu bé bị trào ngược dạ dày sẽ giúp cha mẹ chủ động hơn trong quá trình chăm sóc con. Vì mỗi trẻ có biểu hiện và mức độ trào ngược khác nhau, mẹ nên theo dõi tình trạng của bé, điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp và đảm bảo con được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng. Nếu tình trạng trào ngược kéo dài hoặc ảnh hưởng đến việc ăn uống, tăng trưởng của trẻ, cha mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn cách xử trí phù hợp.

Tài liệu tham khảo:

(1) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).
(2) GOS & HMO (2’FL) : Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).
(3) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).
* BMC Pediatrics. A cross-sectional study on stool- and gastrointestinal-related outcomes of Mexican infants consuming different formulae. (Tim T. Lambers và cộng sự, 2023)

1. MedlinePlus. Reflux in Infants. https://medlineplus.gov/refluxininfants.html (đã truy cập 12/10/2026)
2. NHS. Reflux in babies. https://www.nhs.uk/conditions/reflux-in-babies/ (đã truy cập 12/10/2026)
3. Canadian Digestive Health Foundation. GERD in Infants: How Symptoms Differ from Adults. https://cdhf.ca/en/gerd-in-infants-how-symptoms-differ-from-adults/ (đã truy cập 12/10/2026)

Tham khảo thêm sản phẩm