Nhảy đến nội dung
trẻ-sơ-sinh-bị-ọc-sữa

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa do đâu và cha mẹ nên xử trí thế nào?

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa là một hiện tượng thường gặp trong những năm tháng đầu đời. Tuy nhiên, nếu tần suất diễn ra thường xuyên, đi kèm các dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến sức khỏe của bé, bố mẹ nên đưa con đi khám bác sĩ ngay để được chẩn đoán, tìm ra nguyên nhân và điều trị kịp thời.

1. Thế nào là chứng nôn trớ ở trẻ sơ sinh?

Trớ sữa là tình trạng thức ăn trong dạ dày bị đẩy lên thực quản, sau đó trào ra ngoài miệng. Đây là một tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh, nhất là khi bé đã ăn no hoặc vặn mình.

2. Dấu hiệu nhận biết ọc sữa và nôn trớ ở trẻ sơ sinh

Chứng ọc sữa và nôn trớ ở trẻ sơ sinh hoàn toàn không giống nhau dù cho hai hiện tượng đều xảy ra sau khi bé bú no. Bạn nên phân biệt rõ ràng để có cách chăm sóc bé phù hợp

  • Ọc sữa: Ọc sữa ở trẻ sơ sinh xảy ra dễ dàng, ít hoặc không có lực tác động. Lúc này, thức ăn trong dạ dày có thể trào lên cổ họng hoặc bé có thể nuốt phải không khí khi bú gây ợ hơi, đi cùng với một số chất lỏng. 
  • Nôn trớ: Trong dân gian, trẻ sơ sinh bị nôn trớ được gọi là “sựa”. Lúc này, thức ăn trong dạ dày trào ra bên ngoài một cách mạnh mẽ, số lượng chất nôn có thể nhiều hơn so với khi ọc sữa. Đặc biệt, trẻ sơ sinh nôn trớ nhiều có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý như tắc ruột, lồng ruột hoặc thiếu canxi. Do đó, bố mẹ không được chủ quan, phải thường xuyên theo dõi biểu hiện và cân nặng của bé, để xử trí kịp thời. 
trẻ-sơ-sinh-bị-ọc-sữa

 

3. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị trớ sữa

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ sơ sinh bị nôn trớ sau khi bú. Dưới đây là 5 nhóm nguyên nhân phổ biến:

3.1 Nôn trớ sinh lý

Trẻ sơ sinh bị ọc sữa đến từ nguyên nhân do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Trong giai đoạn đầu đời, dạ dày của bé nằm ngang và tâm vị co thắt rất yếu. Khi trẻ bú quá no, có thể tăng áp lực trong bụng, gây ra tình trạng trớ sữa. 
Ngoài ra, trẻ sơ sinh bị trớ sữa có thể do: 

  • Mẹ cho trẻ ăn quá nhiều, ép bú sữa quá mức.
  • Khoảng cách cữ bú quá ngắn, trẻ bú quá nhanh hoặc quá lâu. 
  • Cho trẻ bú bình sai cách, khiến bé nuốt khí vào trong, gây ra căng tức và hậu quả là trẻ sơ sinh bị ọc sữa.  
  • Bé vừa bú no đã cho nằm là nguyên nhân trẻ sơ sinh nôn trớ. 
  • Quấn tả hoặc băng rốn quá chặt. 
  • Dị ứng với protein trong sữa mẹ hoặc sữa công thức. 

3.2 Nôn trớ bệnh lý

Đôi khi, trẻ sơ sinh bị nôn trớ là dấu hiệu của một bệnh lý trong cơ thể. Lúc này, ngoài xảy ra ọc sữa, còn có một số triệu chứng kèm theo như đau chướng bụng, nôn có lẫn máu, co giật hoặc sốt cao. 
Nôn trớ ở trẻ sơ sinh trong bệnh lý nội khoa: Một số căn bệnh gây ra triệu chứng trớ sữa ở em bé như tiêu chảy, chậm nhu động ruột, viêm đường hô hấp trên, nhiễm trùng thần kinh như viêm màng não mủ…
Nôn trớ ở trẻ sơ sinh trong bệnh lý ngoại khoa: Nhiều trường hợp, ảnh hưởng của bệnh lý ngoại khoa khiến trẻ sơ sinh bị trớ sữa sau khi bú, chẳng hạn như bệnh hẹp phì đại môn vị hay bệnh xoắn ruột, tắc ruột… 
Trẻ sơ sinh bị nôn trớ do nguyên nhân bệnh lý cần được thăm khám sớm để chữa trị kịp thời. 

3.3 Trẻ sơ sinh bị ọc sữa do nhiễm khuẩn hoặc virus

Trẻ sơ sinh bị trớ sữa có thể do nhiễm trùng tai, đường hô hấp và tiết niệu. Ngoài ra, cúm dạ dày - bệnh lý nhiễm trùng đường tiêu hóa do virus là nguyên nhân trẻ sơ sinh bị trớ. Lúc này, niêm mạc dạ dày bị ảnh hưởng, khiến em bé trớ sữa liên tục, kèm theo triệu chứng tiêu chảy, chán ăn, đau bụng và sốt cao.

3.4 Tác dụng phụ của vitamin hoặc một số loại thuốc

Với trẻ bú mẹ, nếu mẹ sử dụng thuốc điều trị (điển hình như thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus và thuốc chống viêm) có thể ảnh hưởng đến chất lượng nguồn sữa, khiến trẻ bị nôn trớ khi bú xong. 

3.5 Trẻ sơ sinh bị ọc sữa do khóc quá nhiều 

Trẻ quấy khóc thường xuyên có thể kích hoạt phản xạ nôn và gây ra tình trạng trớ sữa. Tuy nhiên, đây chỉ là hiện tượng bình thường, không ảnh hưởng đến sức khỏe của bé. 
Trẻ sơ sinh bị trớ sữa còn có thể do một vài nguyên nhân khác như: Say tàu xe, dị ứng thực phẩm, ngộ độc thực phẩm, chấn động từ bên ngoài, teo thực quản, thoát vị hoành, hẹp tá tràng bẩm sinh…

4. Trẻ sơ sinh bị ọc sữa có nguy hiểm không?

Nôn trớ là hiện tượng phổ biến trong những tuần đầu sau sinh và có thể tự biến mất sau khoảng 6 - 24 giờ. Tuy nhiên, nếu trẻ sơ sinh bị ọc sữa nhiều lần trong ngày, kèm theo dấu hiệu bất thường dưới đây, bố mẹ nên lập tức đưa trẻ đi khám:

  • Đau bụng quằn quại. 
  • Sốt cao, khiến trẻ rơi vào trạng thái lơ mơ,  thậm chí co giật. 
  • Trẻ sơ sinh bị nôn trớ liên tục trong hai cữ sữa hoặc nôn nhiều trên 3 lần/ngày. 
  • Trẻ không tăng cân, sụt ký và quấy khóc thường xuyên do khó chịu. 
  • Có dấu hiệu mất nước như khô miệng, ít nước mắt, ít đi tiểu (thay ít hơn 6 tã lót/ngày). 
  • Trẻ sơ sinh bị ọc sữa màu vàng, xanh lá cây, đỏ hoặc trẻ nôn ra chất như bã cà phê. 

Một chút máu tươi khi nôn trớ không đáng lo ngại. Điều này là do mao mạch ở thực quản bị xước khi phản xạ nôn quá mạnh. Nếu xuất hiện màu đỏ trong dịch nôn thì có thể là do bé đã nuốt máu ở vết thương nào đó trong miệng hoặc bị chảy máu cam trong vòng 6 tiếng trước đó. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra nhiều lần, bố mẹ cần đưa con đi thăm khám.

trẻ-bị-nôn-trớ

 

5. Bố mẹ nên làm gì khi trẻ sơ sinh bị ọc sữa?

Nếu trẻ sơ sinh bị ọc sữa, bố mẹ có thể áp dụng 5 bước xử trí dưới đây:

  • Bước 1: Không bế xốc trẻ lên ngay khi vừa trớ sữa. Thay vào đó, hãy nghiêng người của bé sang một bên để tránh sặc chất nôn.
  • Bước 2: Vệ sinh chất nôn trong mũi, miệng và cổ họng của trẻ (theo nguyên tắc miệng trước, mũi sau) bằng cách hút hoặc lấy khăn gạc thấm. 
  • Bước 3: Dùng tay vỗ nhẹ hai bên lưng để vừa trấn an, vừa giúp bé nôn hết chất dịch còn sót lại trong miệng. 
  • Bước 4: Lau cổ và cơ thể của con bằng nước ấm; thay quần áo khác thoáng mát, rộng rãi hơn. 
  • Bước 5: Khi cơn nôn kết thúc, hãy cho bé uống nước ấm theo từng thìa nhỏ.
  • Bước 6: Theo dõi dấu hiệu nôn trớ tiếp theo liệu còn xảy ra hay không. Nếu có, bạn phải ghi lại mức độ của triệu chứng để đưa cho bác sĩ đánh giá. 

6. Cách phòng ngừa hiện tượng nôn trớ ở trẻ sơ sinh 

Để trẻ sơ sinh không còn ọc sữa, phụ huynh nên thay đổi thói quen chăm sóc trẻ, như sau: 

  • Chia nhỏ khẩu phần sữa của trẻ: Thay vì cho con bú quá nhiều trong một cữ, bạn nên chia nhỏ khẩu phần, với lượng sữa được giảm bớt mỗi lần, để bé hấp thụ và tiêu hóa tốt hơn. 
  • Cho trẻ bú đúng cách: Đối với trẻ bú bình, bố mẹ nên giữ nghiêng ở góc 45 độ, sao cho lượng sữa tràn ngập cổ bình, tránh tình trạng không khí đi vào dạ dày, gây ra tức bụng và nôn trớ. 
  • Không để bé nằm ngay sau khi bú sữa: Trẻ sơ sinh dễ bị nuốt hơi khi đang uống sữa. Lúc này, nếu bố mẹ cho bé nằm ngay, có thể khiến dạ dày “đầy” khí, gây ra hiện tượng nôn trớ. Cách khắc phục là sau khi bú, em bé phải được bồng hơi đứng và vuốt nhẹ hai bên lưng cho ợ trong vòng 10 - 15 phút. Kế đến, nhẹ nhàng đặt trẻ nằm xuống, kê gối hơi cao dưới vai, đầu tránh gập cổ và gập bụng. 
  • Nới lỏng quần áo của bé: Bố mẹ chú ý nới lỏng quần áo của bé, mặc đồ càng thoáng càng tốt, đặc biệt là khu vực quanh bụng, để hạn chế chèn ép dạ dày, khiến trẻ sơ sinh nôn trớ nhiều. 
nguyên-nhân-trẻ-sơ-sinh-bị-trớ

 

  • Duy trì tư thế ngủ đúng cho bé: Bạn nên nâng đầu của bé khi nằm ở một góc 30 độ để giúp bé không bị trớ sữa khi ngủ say. Ngoài ra, cần chú ý không để trẻ nằm sấp hoặc quay mặt vào tường. Không ru con ở môi trường quá nóng hoặc quá lạnh để ngăn ngừa rối loạn nhịp thở. 
  • Bổ sung Canxi: Trẻ sơ sinh bị trớ sữa, kèm theo triệu chứng vặn mình, quấy khóc và khó ngủ mỗi đêm là dấu hiệu thiếu hụt Canxi. Lúc này, bổ sung Canxi đầy đủ là giải pháp khắc phục nôn trớ ở trẻ hiệu quả. 

Nhìn chung, nôn trớ ở trẻ sơ sinh là một hiện tượng thường gặp, có thể khắc phục dễ dàng, nhưng không nên chủ quan xem nhẹ. Bố mẹ phải nắm rõ cách xử lý đúng đắn để kịp thời ứng phó, bảo vệ an toàn cho con.