Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em: Triệu chứng & Cách xử lý

1. Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em là gì?

Theo Tổ chức Y tế Công cộng Bắc Ireland (PHA), nhiễm khuẩn đường ruột là tình trạng hệ tiêu hóa của con bị vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng tấn công. Đây là một trong những nguyên nhân gây ra tiêu chảy ở trẻ nhỏ. (1, 2)

>> Giải đáp: Những thực phẩm gây táo bón cho trẻ mẹ nên biết.

2. Vì sao bé bị nhiễm khuẩn đường ruột?

Tổ chức Y tế Công cộng Bắc Ireland (PHA), chuyên trang thông tin y tế Healthline cho biết có nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, bao gồm nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc các yếu tố nguy cơ như môi trường sống không đảm bảo vệ sinh, chế độ ăn uống không hợp lý,... (1, 3) Để hiểu rõ hơn về từng nguyên nhân, mời bố mẹ cùng tham khảo chi tiết ngay sau đây:

2.1. Vi khuẩn

Các loại vi khuẩn như E. coli, Salmonella, Shigella hay Campylobacter có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ thông qua thực phẩm, nước uống hoặc đồ chơi bị nhiễm bẩn. Khi vào đường ruột, chúng gây viêm nhiễm, rối loạn tiêu hóa và dẫn đến tình trạng đau bụng, sốt, tiêu chảy nhiều lần trong ngày.

2.2. Virus

Một số loại virus (như Rotavirus, Norovirus) đặc biệt là Rotavirus, là nguyên nhân phổ biến gây nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ nhỏ. Trẻ bị lây nhiễm qua tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc qua thực phẩm, nước uống không sạch. Virus này thường gây tiêu chảy cấp, kèm theo nôn ói, mất nước nhanh chóng nếu không được xử lý kịp thời.

2.3. Ký sinh trùng

Các loại ký sinh trùng như Giardia lamblia hoặc Cryptosporidium cũng có thể khiến trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột. Nguồn lây thường đến từ nước uống, rau sống hoặc tay chân không được vệ sinh sạch sẽ. Khi ký sinh trùng phát triển trong ruột, trẻ dễ bị đau bụng âm ỉ, tiêu chảy kéo dài, cơ thể mệt mỏi và sụt cân.

2.4. Yếu tố nguy cơ

Ngoài tác nhân trực tiếp, nhiều yếu tố nguy cơ cũng làm tăng khả năng bé bị nhiễm khuẩn đường ruột, chẳng hạn như môi trường sống thiếu vệ sinh, nguồn nước ô nhiễm, thói quen ăn uống không hợp lý, ăn đồ tái sống, thức ăn đường phố không đảm bảo an toàn. Trong khi đó, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt cũng khiến cơ thể khó chống lại vi sinh vật gây bệnh, từ đó dễ bị nhiễm khuẩn đường ruột hơn.

3. Triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em là gì?

Tổ chức Y tế Công cộng Bắc Ireland (PHA), chuyên trang thông tin y tế Healthline cũng chia sẻ các biểu hiện nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, bú kém và chán ăn, mệt mỏi hoặc hình thái phân bất thường (1, 3).

• Đau bụng: Cơn đau quặn bụng sẽ làm con quấy khóc, đau bụng dữ dội. Đi kèm theo là triệu chứng chướng bụng, đầy hơi và sốt. Đây là một trong những dấu hiệu trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột mà mẹ cần chú ý.

• Tiêu chảy: Đây cũng là một trong những triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em. Theo đó, bé bị nhiễm khuẩn đường ruột sẽ đi ngoài nhiều lần, đi phân lỏng lẫn với chất nhầy hay máu nhiều ngày dẫn đến tình trạng cơ thể thiếu nước nghiêm trọng.
• Chán ăn: Bệnh đường ruột ở trẻ em khiến cho hệ tiêu hóa gặp bất thường, con sẽ cảm thấy chán ăn, điều này ảnh hưởng tới sự phát triển về thể chất và cân nặng của trẻ.
• Buồn nôn: Bệnh nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em còn có thể khiến con nôn trớ thường xuyên.
• Sốt: Nhiều trẻ bị sốt nhẹ đến sốt cao khi cơ thể phản ứng với tác nhân gây bệnh, đây là dấu hiệu trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột cần theo dõi sát.
• Mất nước: Một trong những dấu hiệu nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ khác là con có biểu hiện khát nước liên tục, môi khô, mắt trũng, da nhăn, tiểu ít. Đây là biến chứng nguy hiểm nếu không được bù nước kịp thời.
• Mệt mỏi, suy nhược: Dấu hiệu bé bị nhiễm khuẩn đường ruột khác bố mẹ cần lưu ý là con uể oải, ít hoạt động, ngủ li bì, cơ thể suy kiệt do mất nước và rối loạn điện giải.
• Hình thái phân bất thường: Phân của trẻ nhiễm khuẩn đường ruột thường có dạng lỏng, có thể kèm theo chất nhầy, máu cùng cơn mót rặn, đau bụng.

4. Phân biệt rối loạn tiêu hóa thông thường và nhiễm khuẩn đường ruột trẻ em

Để chăm sóc và xử lý đúng cách, bố mẹ cần phân biệt rối loạn tiêu hóa thông thường với nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em, bởi hai tình trạng này có biểu hiện khá giống nhau nhưng mức độ nghiêm trọng và cách điều trị lại khác biệt. 

Dưới đây là sảng so sánh giữa hai tình trạng này để bố mẹ có thể hiểu rõ hơn:

>> Bài viết liên quan: Trẻ bị rối loạn tiêu hóa bao lâu thì khỏi?

5. Bé bị nhiễm khuẩn đường ruột có sao không?

Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Tình trạng này khiến trẻ bị tiêu chảy, biếng ăn, sụt cân, hệ tiêu hóa hoạt động kém đi, khả năng hấp thu dinh dưỡng suy giảm, từ đó ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất và cân nặng của trẻ.

>> Đọc thêm: Trẻ hấp thu kém, mẹ nên làm gì.

Nếu bệnh kéo dài, trẻ sẽ bị mất nước nghiêm trọng, gặp biến chứng phức tạp về đường ruột. Thậm chí, theo Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization - WHO), bệnh tiêu chảy do nhiễm khuẩn đường ruột là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 ở trẻ em dưới 5 tuổi. (2)

6. Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Theo chuyên trang Healthline, bố mẹ cần đưa trẻ thăm khám bác sĩ khi có thêm các dấu hiệu như (3):

• Tiêu chảy kèm sốt.
• Bé bị nhiễm khuẩn đường ruột đi ngoài ra máu và có chất nhầy.
• Đi tiểu ít, đổ mồ hôi, lạnh tay và lừ đừ.
• Nôn mửa.

7. Làm gì khi trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột? Cách chăm sóc bé tại nhà

Với tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ, bố mẹ cần cho con dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, bổ sung nước, dung dịch điện giải, cho trẻ nghỉ ngơi và bổ sung dinh dưỡng đúng cách. Chi tiết từng cách chăm sóc như sau:

7.1 Cho trẻ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ dùng thuốc kháng sinh để kiểm soát tình trạng bệnh lý. Ngoài ra, theo Tổ chức Y tế Thế giới, việc bổ sung kẽm cho con giúp giảm thời gian tiêu chảy lên đến 25% và giảm tới 30% lượng phân thải ra (2). Tuy nhiên, bố mẹ không nên tự ý mua thuốc cho con uống khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ, vì sử dụng sai cách có thể khiến tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn.

7.2 Bổ sung nước và dung dịch điện giải

Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ khiến con đi phân lỏng nhiều, dễ dẫn đến tình trạng mất nước. Tổ chức Y tế Thế giới cũng khuyến nghị bố mẹ nên theo dõi các biểu hiện mất nước ở trẻ như mắt trũng, khát nước, cáu kỉnh… (2) Để cải thiện tình trạng này, phụ huynh cần bổ sung đủ nước cho con theo nhu cầu.

Ở trạng thái bình thường, lượng nước uống trong ngày của trẻ từ 2 tuổi trở lên có thể tính theo quy tắc: trẻ từ 2-8 tuổi uống số ly nước tương ứng với số tuổi của mình mỗi ngày (1 ly khoảng 250ml). Ví dụ, trẻ 2 tuổi uống khoảng 2 ly nước/ngày, trẻ 3 tuổi uống khoảng 3 ly nước/ngày… Từ 9 tuổi trở lên, trẻ nên uống tối thiểu khoảng 8 ly nước, tương đương 2 lít/ngày. Tuy nhiên, khi bị loạn khuẩn hoặc nhiễm khuẩn đường ruột, nhu cầu nước của trẻ có thể cao hơn bình thường. Mẹ có thể hỏi ý kiến bác sĩ để bổ sung lượng nước phù hợp tùy theo tình trạng của con.

Bên cạnh nước, mẹ cũng có thể cho con dùng dung dịch điện giải theo chỉ định của bác sĩ.

7.3 Cho trẻ nghỉ ngơi

Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ khiến con thường cảm thấy mệt mỏi, khó chịu và dễ mất sức do tiêu chảy hoặc nôn ói kéo dài. Vì vậy, bố mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế các hoạt động vận động mạnh để cơ thể có thời gian hồi phục.

7.4 Bổ sung dinh dưỡng đúng cách

Khi chăm sóc trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, bố mẹ nên ưu tiên các món ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, mì với thịt nạc, trái cây, rau… để giúp trẻ dễ hấp thu và mau hồi phục. Đồng thời, thực đơn của con nên hạn chế những thực phẩm giàu chất béo, nhiều đường (như đồ chiên, bánh kéo…) có thể làm trẻ khó tiêu hóa. Ngoài ra, bố mẹ nên cho con ăn từng ít một, chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để giảm áp lực lên hệ tiêu hóa và hạn chế nguy cơ nôn mửa.

8. Làm sao để phòng ngừa nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ?

Bố mẹ cũng cần chú trọng đến phòng ngừa để giảm nguy cơ trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột. Một số biện pháp hữu ích có thể áp dụng như:

• Giữ gìn vệ sinh cá nhân, môi trường sống cho trẻ sạch sẽ.
• Vệ sinh đồ chơi, dụng cụ ăn uống, bình sữa của bé thường xuyên, tiệt trùng đúng cách để tránh vi khuẩn xâm nhập.
• Người chăm sóc trẻ phải vệ sinh sạch sẽ, rửa tay bằng xà phòng trước khi tiếp xúc với trẻ.
• Cung cấp đầy đủ dưỡng chất và hướng dẫn trẻ nhai kỹ thức ăn trước khi nuốt.

>> Giải đáp: Mách mẹ cách tập ăn thô đúng cách cho bé.

• Nguồn thực phẩm của bé phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, an toàn. Đồng thời hạn chế cho trẻ ăn những thực phẩm chế biến sẵn.
• Dạy trẻ cách rửa tay và hạn chế tiếp xúc với vật nuôi hay nguồn nước bị ô nhiễm.

• Đảm bảo nguồn nước sinh hoạt và ăn uống sạch sẽ, an toàn. Nếu cần thiết nên đun sôi trước khi dùng.
• Giữ cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh bằng cách bổ sung thêm men vi sinh hoặc thực phẩm giàu lợi khuẩn (theo tư vấn của bác sĩ).
• Tiêm phòng đầy đủ cho trẻ theo khuyến cáo, đặc biệt là các loại vắc xin phòng ngừa bệnh đường tiêu hóa như Rota virus.

Sữa là một trong những nguồn cung cấp năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Tương tự những thực phẩm khác, mẹ cần chọn sữa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng để tránh nguy cơ bị nhiễm khuẩn đường ruột cho bé. Đồng thời, mẹ cũng nên ưu tiên chọn sữa êm bụng, có các thành phần hỗ trợ xây dựng đề kháng đường ruột cho con.

Friso Pro - Nguồn sữa êm bụng từ Hà Lan giúp trẻ tiêu hóa nhẹ nhàng, hấp thu tốt Friso là thương hiệu sữa nổi tiếng thuộc Tập đoàn FrieslandCampina danh tiếng từ Hà Lan với hơn 150 năm kinh nghiệm trong ngành sữa. Với quy trình từ đồng cỏ đến ly sữa được kiểm soát nghiêm ngặt, Friso mang đến cho trẻ nguồn sữa êm bụng, chất lượng và đảm bảo an toàn tối đa. Friso Pro không chỉ được nghiên cứu với công thức dinh dưỡng khoa học mà còn bổ sung Milk Lipid Complex (MLC) và HMO, GOS, Probiotics hỗ trợ trẻ tiêu hóa tốt, hấp thu các dưỡng chất hiệu quả. Sự kết hợp này còn hỗ trợ xây 3 “tầng” đề kháng đường ruột, hạn chế 3 vấn đề tiêu hóa thường gặp gồm chướng bụng, táo bón, tiêu chảy, nhờ vào: Tạo lớp khiên bảo vệ, ngăn chặn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*) Nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**) Kích thích sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên, giúp trẻ giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)   Không chỉ vậy, Milk Lipid Complex (MLC) có cấu trúc dễ hấp thu giúp trẻ đi ngoài dễ dàng với phân mềm. Cùng với đạm mềm nhỏ nhờ công nghệ khóa dưỡng chất LockNutri® xử lý nhiệt 1 lần duy nhất giúp bảo toàn hơn 90% đạm sữa có cấu trúc tự nhiên, hỗ trợ trẻ dễ tiêu hóa và hấp thu tốt các dưỡng chất. Sữa Friso Pro được nhập khẩu 100% từ Hà Lan, với quy trình minh bạch từng khâu - bố mẹ an tâm mang đến cho con nguồn dinh dưỡng an toàn. Hiện Friso Pro đã có mặt tại các cửa hàng mẹ và bé, mẹ mua ngay cho bé yêu nhé! (*) Hiểu rằng sữa mẹ là sữa êm bụng nhờ có đạm mềm, nhỏ. Vì thế cấu trúc đạm sữa mềm và nhỏ trong sữa Friso được nghiên cứu và phát triển gần giống như cấu trúc đạm sữa mẹ.

9. Câu hỏi thường gặp

Về tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ, nhiều mẹ vẫn còn một số băn khoăn chưa được làm rõ. Sau đây là giải đáp phù hợp:

9.1. Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột nên ăn gì để nhanh hồi phục?

Với bé bị nhiễm khuẩn đường ruột, mẹ nên cho con ăn các món được chế biến mềm như cháo, súp để dễ nuốt và dễ tiêu hóa. Ngoài ra, mẹ có thể bổ sung trong bữa ăn hàng ngày của bé các loại trái cây giàu kali như chuối, cam, nước dừa…. để con nhanh hồi phục.

9.2. Nhiễm trùng đường ruột ở trẻ có phải do thiếu chất không?

Thiếu chất là một trong những yếu tố nguy cơ khiến bé bị nhiễm trùng đường ruột. Khi cơ thể không được cung cấp đủ dưỡng chất, hệ miễn dịch và hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột có thể suy yếu, tạo điều kiện để vi khuẩn, virus dễ xâm nhập và gây bệnh đường ruột. Tuy nhiên để xác định chính xác nguyên nhân, từ đó có giải pháp khắc phục phù hợp, mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ thăm khám.

Qua những thông tin trên, bố mẹ đã có thêm kiến thức hữu ích về tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột của trẻ do đâu, triệu chứng như thế nào và cách xử lý phù hợp. Bố mẹ hãy luôn chú ý đến chế độ dinh dưỡng, vệ sinh ăn uống và môi trường sống của con để phòng bệnh, đồng thời đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Nguồn tham khảo:

(*) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).

(**) GOS & HMO (2’FL) : Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).

(***) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).

1. The Public Health Agency (PHA). Gastrointestinal infections. 
   https://www.publichealth.hscni.net/directorate-public-health/health-protection/gastrointestinal-infections-0 (đã truy cập 18/05/2026)
2. WHO. Diarrhoeal disease. 
   https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diarrhoeal-disease (đã truy cập 18/05/2026)
3. Healthline. Gastrointestinal Infection: Symptoms, Causes, and Treatment. 
   https://www.healthline.com/health/gastrointestinal-infection (đã truy cập 18/05/2026)

Tham khảo thêm sản phẩm