Trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng: Nguyên nhân, cách xử lý

1. Chướng bụng, khó tiêu, đầy hơi ở trẻ sơ sinh là gì?

Chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu là tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh (nhũ nhi), do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện về cả cấu trúc và chức năng. Vì vậy, nếu trẻ hấp thu lượng dinh dưỡng vượt mức đáp ứng của hệ tiêu hóa sẽ dẫn đến bị đầy hơi, bụng căng tức và gây khó chịu.

Để nhận biết dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đầy hơi, chướng bụng và khó tiêu, mẹ có thể quan sát một số biểu hiện sau:

• Trẻ ợ nhiều hơn hoặc đi kèm với nôn trớ.
• Bị chướng, sưng phù bụng do áp lực trong dạ dày và đường ruột tăng lên.
• Thường xuyên xì hơi vì hơi thừa bị đẩy xuống đường ruột với áp lực mạnh.
• Quấy khóc nhiều hơn, ngủ không sâu giấc vì trẻ cảm thấy khó chịu.
• Trẻ ít đi ngoài hoặc đi ngoài phân lỏng.

2. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu

Trẻ bị đầy hơi có thể do đạm sữa biến tính khiến con khó tiêu hoặc liên quan đến các vấn đề tiêu hóa, bé không dung nạp đường lactose trong sữa, tác dụng phụ của thuốc kháng sinh… Chi tiết từng nguyên nhân như sau:

2.1. Đạm sữa biến tính khiến bé khó tiêu

Đạm sữa rất dễ bị tác động bởi nhiệt độ cao. Khi sữa trải qua quy trình xử lý nhiệt nhiều lần sẽ tạo ra đạm biến tính. Lúc này, cấu trúc tự nhiên của đạm sẽ bị thay đổi, trở nên vón cục khiến hệ tiêu hóa của bé khó phân giải và hấp thu. Do đó, uống sữa có đạm biến tính có thể làm tăng nguy cơ trẻ sơ sinh đầy hơi, chướng bụng, nôn trớ và táo bón.

Chính vì vậy, việc bảo toàn cấu trúc đạm sữa tự nhiên là yếu tố quan trọng để giúp hệ tiêu hóa của bé khỏe mạnh và hấp thu dinh dưỡng tối ưu.

2.2. Trẻ gặp vấn đề về tiêu hóa

Các vấn đề về tiêu hóa như táo bón có thể khiến trẻ sơ sinh bị đầy hơi. Ngoài ra, nhiễm trùng đường ruột cũng là nguyên nhân khiến con bị chướng bụng kèm theo nôn mửa, tiêu chảy.

2.3. Bé không dung nạp đường lactose trong sữa

Tình trạng trẻ sơ sinh đầy bụng quấy khóc còn có thể bắt nguồn từ hội chứng không dung nạp đường lactose trong sữa. Nguyên nhân của hội chứng này là do cơ thể của trẻ không có đủ lượng enzyme lactase để hấp thụ đường lactose có trong sữa. 

2.4. Do chế độ ăn uống của mẹ

Chế độ ăn uống của mẹ có tác động trực tiếp đến hệ tiêu hóa của con khiến trẻ sơ sinh bị chướng bụng đầy hơi. Cụ thể, nếu mẹ ăn quá nhiều thực phẩm gây đầy hơi, chướng bụng thì trẻ cũng sẽ có biểu hiện sức khỏe tương tự. Do đó, mẹ nên tránh ăn nhiều các loại thực phẩm như bơ, đào, lê, cam, bắp cải bruxen, súp lơ, yến mạch,... để không làm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của con và tránh tình trạng trẻ sơ sinh bị khó tiêu.

2.5. Bú không đúng cách

Một trong những nguyên nhân phổ biến khác khiến trẻ sơ sinh bị đầy hơi quấy khóc là do bú không đúng cách. Khi bé bú quá nhanh hoặc ngậm núm vú chưa khớp, sẽ dễ nuốt nhiều không khí vào bụng cùng với sữa. Lượng hơi này tích tụ lại trong đường ruột gây ra các dấu hiệu đầy hơi ở trẻ sơ sinh như bụng căng, bé xì hơi nhiều, ọc sữa, ngủ không yên và thường xuyên quấy khóc sau khi bú. 

2.6. Một số nguyên nhân khác

Trẻ sơ sinh chướng bụng, đầy hơi còn có thể do khoảng cách giữa các cữ sữa quá gần nhau làm cho hệ tiêu hóa bị quá tải. Hoặc trẻ mắc hội chứng Colic cũng có thể khiến trẻ sơ sinh khó tiêu, chướng bụng, thường khởi phát từ 3 tuần tuổi và kéo dài hơn 3 giờ/ngày hoặc hơn 3 ngày/tuần.

3. Mách mẹ cách cải thiện trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng, khó tiêu

Để cải thiện tình trạng trẻ bị đầy hơi, chướng bụng, mẹ nuôi con bú nên điều chỉnh chế độ ăn uống hoặc chọn sữa tốt cho hệ tiêu hóa của con, điều chỉnh lượng sữa phù hợp, cho trẻ bú đúng tư thế… Chi tiết từng giải pháp như sau:

3.1 Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ

Với trẻ bú mẹ, các biểu hiện đầy hơi ở trẻ sơ sinh còn có thể do ảnh hưởng từ sữa mẹ. Vì thế, nếu nhận thấy con thường xuyên gặp tình trạng trên, mẹ cần chú ý đến chế độ ăn tránh tiêu thụ thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồng thời hạn chế ăn cam, quýt, bắp cải, súp lơ,... vì có thể làm trẻ bị đầy hơi, chướng bụng nhiều hơn.

3.2 Chọn sữa tốt cho tiêu hóa của trẻ

Với bé uống sữa công thức bị đầy hơi, chướng bụng mẹ nên thay đổi loại sữa khác cho con. Theo đó, mẹ nên ưu tiên lựa chọn loại sữa có đạm mềm nhỏ, tự nhiên giúp bé dễ tiêu hóa và hấp thu.

Bên cạnh đó, mẹ cũng nên cân nhắc chọn sữa có chứa các dưỡng chất tốt cho sức khỏe đường ruột của con vì hệ tiêu hóa bé còn non yếu. Điển hình Milk Lipid Complex - chất béo sữa tự nhiên, HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics giúp trẻ tiêu hóa nhẹ nhàng và hấp thu dưỡng chất hiệu quả. Sự kết hợp này giúp trẻ xây 3 “tầng” đề kháng:

1. Tạo lớp khiên bảo vệ, ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*)
2. Nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**)
3. Kích thích sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên, hỗ trợ bé giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)

Khi có đường ruột khỏe mạnh, bé sẽ hấp thu tối ưu dinh dưỡng và giảm nguy cơ đầy hơi, chướng bụng,... đồng thời tăng cường đề kháng cơ thể vững vàng bởi có tới 70% hệ miễn dịch nằm tại đường ruột. Nhờ đó, bé yêu sẽ có nền tảng sức khỏe tốt để phát triển tối ưu về thế chất và trí não.

3.3. Điều chỉnh lượng sữa

Cha mẹ nên thường xuyên theo dõi lượng sữa mà con bú để đảm bảo bé không bị bú quá nhiều hoặc quá ít. Việc bú quá no có thể khiến trẻ sơ sinh bị đầy hơi, chướng bụng, nôn trớ, trong khi bú không đủ lại làm bé đói, quấy khóc và mệt mỏi.

Để nhận biết bé đã bú đủ hay chưa, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc  (United Nations International Children's Emergency Fund - UNICEF) khuyến nghị cha mẹ có thể dựa vào các dấu hiệu như: bé tăng cân ổn định, số tả ướt ít nhất 6 chiếc và có ít nhất 3 lần đại tiện mỗi ngày… (1). Việc theo dõi các dấu hiệu này sẽ giúp điều chỉnh hợp lý lượng sữa cho con, góp phần hạn chế tình trạng đầy hơi, khó tiêu ở trẻ nhỏ.

3.4. Cho bé bú đúng tư thế

Cho con bú đúng tư thế cũng là một trong những cách khắc phục tình trạng trẻ sơ sinh bị đầy hơi sôi bụng. Bởi tư thế đúng sẽ góp phần hạn chế bé nuốt phải nhiều khí khi bú. Theo đó, khi cho bé bú, mẹ nên giữ đầu bé cao hơn dạ dày. Nếu cho bé bú bình, mẹ nên nghiêng bình để sữa ngập núm vú.

3.5. Chườm nóng

Mẹ có thể dùng khăn ấm để chườm nóng vùng bụng hỗ trợ giảm cảm giác chướng bụng hoặc biểu hiện trẻ sơ sinh bị đầy hơi. Cách thực hiện như sau:

• Mẹ lấy 2 chiếc khăn tay và nhúng vào nước nóng để làm ấm. Sau đó mẹ vắt khô khăn, kiểm tra độ nóng vừa phải để không làm bỏng da của trẻ. Tiếp đến, mẹ gấp một chiếc khăn lại và đặt lên vùng bụng của bé, còn chiếc khăn kia quấn quanh bụng bé để cố định chiếc khăn thứ nhất.
• Mẹ nên lưu ý mọi thao tác cần phải thực hiện nhẹ nhàng, khăn không quá nóng và quấn khăn không quá chặt.

3.6. Massage bụng cho trẻ

Massage cũng là cách chữa đầy bụng cho trẻ sơ sinh giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn. Theo đó, mẹ có thể dùng các đầu ngón tay xoa nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ từ lỗ rốn ra ngoài bụng của trẻ. Tuy nhiên, cần lưu ý chỉ nên thực hiện massage bụng cho trẻ sau khi ăn khoảng 30 phút. Lưu ý, mẹ không nên massage ngay khi trẻ vừa mới ăn xong vì có thể khiến con bị khó chịu, nôn trớ.

3.7. Giúp trẻ ợ hơi

Mẹ có thể áp dụng nhiều cách hỗ trợ trẻ sơ sinh hết đầy hơi hiệu quả. Chẳng hạn như sau khi bú, không nên cho bé nằm ngay mà nên giữ bé ở tư thế thẳng, có thể bế bé ngả đầu trên vai mẹ rồi nhẹ nhàng xoa lưng theo chiều kim đồng hồ để hỗ trợ bé ợ hơi. Ngoài ra, mẹ cũng có thể đặt bé ngồi trên đùi, một tay giữ cằm bé, tay còn lại vỗ nhẹ hoặc xoa lưng nhằm hỗ trợ bé đẩy hơi ra ngoài dễ dàng hơn.

3.8. Giúp bé cử động chân đạp xe

Thêm một cách cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh bị đầy hơi đơn giản tại nhà đó là thực hiện động tác đạp xe. Theo đó, mẹ chỉ cần đặt bé nằm ngửa rồi đưa một bé kéo ngược lên ngực và chân kia đẩy xuống. Mẹ lặp lại tuần tự như động tác đạp xe sẽ góp phần kích thích nhu động ruột, hỗ trợ đẩy lượng khí dư thừa trong bụng ra ngoài, giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn.

3.9. Một số cách khác

Mẹ cũng có thể áp dụng một số cách khác hỗ trợ trẻ bớt đầy hơi, chướng bụng như:

• Cho trẻ nằm sấp: Nằm sấp và vận động trên giường hoặc mặt sàn có thể cải thiện tình trạng bé sơ sinh bị chướng bụng. Ngoài ra, giải pháp này cũng hỗ trợ con tăng cường hệ cơ bắp.
• Đung đưa bé trong vòng tay: Nếu thấy có biểu hiện đầy hơi ở trẻ sơ sinh làm con khó chịu, mẹ hãy ôm và đung đưa bé trong vòng tay. Hành động lặp đi lặp lại này sẽ giúp bé dễ dàng “xì hơi”, từ đó cảm thấy dễ chịu hơn và không còn quấy khóc.

4. Mẹo phòng ngừa đầy hơi, chướng bụng ở trẻ sơ sinh

Bên cạnh nắm vững các cách chữa đầy hơi cho bé sơ sinh trên, cha mẹ cũng nên chủ động phòng ngừa tình trạng này cho bé bằng cách:

• Chia nhỏ các cữ bú để trẻ có thời gian tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất.
• Tìm hiểu thành phần dinh dưỡng của sữa để chọn sản phẩm có đạm dễ tiêu dễ hấp thu cũng như bổ sung các dưỡng chất có lợi cho hệ tiêu hóa của trẻ. Đồng thời pha chế đúng cách, nhằm giúp việc tiêu hóa của trẻ diễn ra suôn sẻ.
• Bổ sung vào chế độ ăn uống của mẹ nhiều rau củ, hoa quả chứa các khoáng chất tốt cho tiêu hóa.

5. Khi nào nên đưa trẻ bị chướng bụng đến gặp bác sĩ?

Theo chuyên trang Pregnancy, Birth and Baby (dịch vụ công của chính phủ Úc), mẹ nên đưa trẻ sơ sinh bị đầy hơi thăm khám khi có các triệu chứng như (2):

• Nôn nhiều.
• Sốt cao.
• Bú kém hoặc bỏ bú.
• Không chịu ngủ hoặc ngủ quá nhiều.

Đến đây mong rằng đã giúp cha mẹ biết dấu hiệu trẻ sơ sinh bị chướng bụng đầy hơi là như thế nào và có hướng xử lý phù hợp. Trong đa số trường hợp, trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng có thể cải thiện tại nhà nhờ chăm sóc đúng. Tuy nhiên, nếu áp dụng các cách xử lý nhưng tình trạng của bé không thuyên giảm hoặc kèm theo sốt, nôn, bỏ bú… cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được thăm khám kịp thời.

Tài liệu tham khảo: 

(*) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).

(**) GOS & HMO (2’FL): Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).

(***) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).

1. UNICEF. How do I know my baby is getting enough breastmilk?. https://www.unicef.org/eca/stories/how-do-i-know-my-baby-getting-enough-breastmilk (đã truy cập 26/05/2026)
2. Pregnancy, Birth and Baby. Burping and wind in babies. https://www.pregnancybirthbaby.org.au/burping-and-wind-in-babies (đã truy cập 26/05/2026)

Tham khảo thêm sản phẩm