Trẻ bị đầy bụng khó tiêu: Dấu hiệu, nguyên nhân & giải pháp

1. Trẻ bị đầy bụng khó tiêu là gì? 

Trẻ bị đầy bụng là tình trạng khí trong đường tiêu hóa tích tụ nhiều hơn bình thường hoặc thức ăn di chuyển, tiêu hóa chậm, khiến bụng của trẻ căng chướng, khó chịu. (1), (2)

2. Các dấu hiệu bé bị đầy bụng

Khi trẻ bị đầy bụng khó tiêu, cha mẹ có thể nhận thấy một số dấu hiệu thường gặp sau đây: (1), (3)

• Đau bụng, căng tức hoặc khó chịu ở bụng: Trẻ có thể cảm thấy bụng căng chướng, đau hoặc khó chịu do khí tích tụ trong đường tiêu hóa. Bé thường quấy khóc, co chân lên bụng hoặc tỏ ra khó chịu.
• Xì hơi nhiều: Khi lượng khí trong đường tiêu hóa tăng lên, trẻ có thể xì hơi nhiều hơn bình thường. Đây là cách cơ thể đào thải khí dư thừa
• Trẻ ợ hơi sau khi ăn: Trẻ có thể ợ hơi nhiều do tích tụ khí trong đường tiêu hóa hoặc nuốt nhiều không khí khi bú, ăn. Tình trạng này thường đi kèm cảm giác chướng bụng và khó chịu.
• Bé ít đi ngoài: Ít đi ngoài là dấu hiệu thường thấy của khó tiêu ở trẻ. Lúc này, phân mà bé đi ra sẽ rất cứng hoặc bé đi ngoài kèm theo máu. Tình trạng này khiến bé quấy khóc và cong lưng khi đi ngoài.
• Đi ngoài phân lỏng (tiêu chảy): Một số trẻ bị khó tiêu có thể đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày do thức ăn không được tiêu hóa và hấp thu tốt.
• Nôn trớ hoặc mửa (ói): Trẻ có thể nôn một lượng lớn thức ăn hoặc sữa khi dạ dày bị kích thích hoặc gặp vấn đề tiêu hóa. 

3. Nguyên nhân khiến trẻ bị đầy bụng khó tiêu

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị đầy bụng khó tiêu, bao gồm nuốt nhiều không khí trong khi bú hoặc ăn, chế độ ăn chưa phù hợp, sữa công thức chứa loại đạm khó tiêu hoặc một số vấn đề về tiêu hóa như táo bón, bệnh celiac,...

3.1 Trẻ nuốt khí nhiều khi ăn hoặc uống

Trong quá trình ăn hoặc uống sữa, trẻ có thể vô tình nuốt phải nhiều không khí. Lượng khí này tích tụ trong dạ dày và ruột có thể khiến trẻ bị chướng bụng, ợ hơi, xì hơi nhiều hoặc quấy khóc sau khi ăn. Tình trạng này dễ xảy ra hơn nếu trẻ uống sữa quá nhanh, bình sữa không phù hợp hoặc vừa ăn vừa khóc.

3.2 Chế độ ăn uống chưa phù hợp

Một số thực phẩm có thể tạo nhiều khí trong quá trình tiêu hóa hoặc khiến trẻ khó tiêu hơn, từ đó gây đầy bụng. Chẳng hạn như ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, đồ chiên rán hoặc các thực phẩm dễ sinh hơi như đậu, bông cải xanh, bắp cải,... có thể làm tăng cảm giác đầy bụng (4). Ngoài ra, ăn quá nhanh hoặc ăn quá no cũng khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều hơn và làm trẻ cảm thấy khó chịu. 

3.3 Sữa công thức chứa đạm khó tiêu

Một số trẻ bị đầy bụng khó tiêu có thể liên quan đến việc chưa tiêu hóa tốt thành phần đạm trong một số loại sữa công thức. Khi hệ tiêu hóa còn non nớt, thức ăn có thể được tiêu hóa chậm hơn, khiến trẻ dễ bị đầy bụng, chướng bụng hoặc khó chịu sau khi uống sữa.

3.4 Một số vấn đề sức khỏe

Tình trạng bé bị đầy bụng khó tiêu còn có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe như:

• Táo bón: Khi phân lưu lại trong đại tràng quá lâu, khí cũng có thể tích tụ trong đường tiêu hóa, khiến trẻ bị chướng bụng, đầy hơi và khó tiêu. Khi bị táo bón trẻ thường đi ngoài ít, phân khô cứng, phải rặn nhiều hoặc đau khi đi ngoài.
• Bệnh celiac: Đây là bệnh tự miễn khiến cơ thể phản ứng bất thường với gluten - một loại protein có trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen. Khi mắc bệnh, trẻ có thể gặp các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy kèm phân hôi bất thường,.. (5)
• Hội chứng ruột kích thích (IBS): Hội chứng ruột kích thích là một bệnh lý phổ biến ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Bệnh lý này có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi và tiêu chảy. (6)

3.5 Các nguyên nhân khác

Bên cạnh những nguyên nhân trên, trẻ bị đầy bụng khó tiêu còn do:

• Ăn quá nhanh hoặc ăn quá no: Khi ăn quá nhanh, trẻ dễ nuốt nhiều không khí; còn ăn quá no khiến dạ dày căng giãn và làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó gây đầy bụng. (3)
• Ít vận động sau khi ăn: Việc ngồi hoặc nằm một chỗ ngay sau bữa ăn có thể khiến quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn và làm tăng cảm giác đầy bụng ở trẻ. 

4. Trẻ bị đầy bụng khó tiêu có sao không?

Trong hầu hết các trường hợp, chứng đầy bụng, khó tiêu không gây nguy hiểm đến sức khỏe của bé. Tuy nhiên việc trẻ cứ quấy khóc ngày một nhiều khi bị khó tiêu sẽ khiến trẻ biếng ăn, từ đó dẫn đến việc hấp thụ dưỡng chất kém và không phát triển chuẩn so với các bạn đồng trang lứa.  Vì thế cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám nếu:

• Trẻ bị đầy bụng kèm đau bụng dữ dội hoặc quấy khóc không dỗ được.
• Trẻ nôn nhiều, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài.
• Trẻ đi ngoài có máu trong phân.
• Trẻ bị sốt hoặc lừ đừ.
• Trẻ không đi ngoài, không xì hơi hoặc bụng chướng căng bất thường.
• Trẻ bỏ ăn kéo dài, sụt cân hoặc chậm tăng cân.

5. Trẻ đầy bụng khó tiêu phải làm sao? Mách mẹ cách hỗ trợ cải thiện

Song song với việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, cha mẹ nên cho trẻ ợ hơi sau mỗi cữ bú, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp và cân nhắc lựa chọn sữa công thức phù hợp với khả năng tiêu hóa của trẻ nếu cần. Ngoài ra, mẹ không nên cho trẻ nằm ngay sau khi ăn và có thể massage bụng nhẹ nhàng để hỗ trợ tiêu hóa.

5.1 Vỗ ợ hơi cho bé sau khi uống sữa

Giải đáp thắc mắc trẻ bị đầy bụng phải làm sao đó là mẹ nên vỗ ợ hơi cho con sau mỗi cữ sữa. Cách này có thể tống lượng không khí nuốt vào trong quá trình uống ra ngoài, từ đó giảm nguy cơ đầy bụng và khó chịu. Cha mẹ có thể bế trẻ tựa đầu lên vai, đỡ cổ và lưng rồi vỗ hoặc xoa nhẹ lưng theo chuyển động từ dưới lên trên cho đến khi trẻ ợ hơi. Tuy nhiên, cha mẹ không nên vỗ ợ hơi ngay khi trẻ vừa uống sữa xong mà có thể đợi khoảng 10 - 20 phút hoặc khi trẻ có dấu hiệu cần ợ hơi. (7)

5.2 Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng 

Chế độ ăn uống hợp lý có thể giúp giảm tình trạng đầy bụng khó tiêu ở trẻ. Với trẻ đã ăn dặm hoặc trẻ lớn, cha mẹ nên xây dựng thực đơn cân đối giữa các nhóm chất, bổ sung đủ chất xơ từ rau xanh, trái cây phù hợp với độ tuổi (như lê, gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, rau bina,...) và khuyến khích trẻ uống đủ nước để hỗ trợ tiêu hóa. Đồng thời, mẹ cũng nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày, tránh để trẻ ăn quá no hoặc ăn quá nhanh vì có thể làm tăng cảm giác đầy bụng và khó tiêu. (7)

5.3 Cân nhắc chuyển sang sữa công thức êm bụng, dễ tiêu

Nếu trẻ thường xuyên bị đầy bụng khó tiêu sau khi uống sữa công thức, cha mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để cân nhắc chuyển sang loại sữa phù hợp hơn với hệ tiêu hóa của trẻ. Theo đó, mẹ ưu tiên các sản phẩm có thành phần đạm mềm nhỏ, tự nhiên giúp trẻ dễ tiêu hóa; đồng thời sữa cũng nên chứa các dưỡng chất có lợi cho sức khỏe đường ruột bé như Milk Lipid Complex - chất béo sữa tự nhiên, HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics. 

Sữa êm bụng Friso Pro giúp bé tiêu hóa dễ dàng và hấp thu tốt dưỡng chất Friso là thương hiệu sữa đến từ Hà Lan, thuộc Tập đoàn FrieslandCampina với hơn 150 năm kinh nghiệm trong ngành sữa. Nhờ quy trình sản xuất khép kín từ đồng cỏ đến ly sữa được kiểm soát nghiêm ngặt, Friso mang đến nguồn dinh dưỡng chất lượng, an toàn và hỗ trợ trẻ có hệ tiêu hóa êm dịu. Điểm nổi bật của Friso nằm ở công nghệ xử lý nhiệt một lần LockNutri®, giúp bảo toàn hơn 90% đạm sữa có cấu trúc tự nhiên, tạo nên đạm mềm nhỏ hỗ trợ trẻ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất hiệu quả. Bên cạnh đó, công thức còn bổ sung chất béo sữa tự nhiên - Milk Lipid Complex (MLC) với cấu trúc dễ hấp thu, góp phần giúp trẻ đi ngoài dễ dàng hơn. Chưa kể, Milk Lipid Complex khi kết hợp cùng HMO, GOS và Probiotics còn hỗ trợ trẻ tiêu hóa tốt, hấp thu các dưỡng chất hiệu quả. Sự kết hợp này còn hỗ trợ xây 3 “tầng” đề kháng đường ruột, hạn chế  vấn đề tiêu hóa thường gặp ở trẻ (như chướng bụng, táo bón, tiêu chảy), nhờ vào: Tạo lớp khiên bảo vệ, ngăn chặn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*) Nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**) Kích thích sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên, giúp trẻ giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)  Ngoài ra, mẹ còn yên tâm vì sữa Friso Pro được nhập khẩu 100% từ Hà Lan, với quy trình minh bạch từng khâu, mang đến cho con nguồn dinh dưỡng an toàn. Hiện sản phẩm Friso Pro đã có mặt tại các cửa hàng mẹ và bé, mẹ có thể mua ngay cho bé yêu nhé!

5.4 Không cho trẻ nằm ngay sau khi ăn/uống

Sau khi bú hoặc ăn, cha mẹ không nên cho trẻ nằm ngay vì có thể làm tăng nguy cơ nôn trớ và khiến trẻ cảm thấy đầy bụng, khó chịu. Thay vào đó, mẹ nên khuyến khích vận động nhẹ sau bữa ăn thay vì nằm hoặc ngồi yên trong thời gian dài.

5.5 Một số cách hỗ trợ cải thiện bé bị đầy bụng

Bên cạnh các biện pháp trên, cha mẹ có thể cải thiện tình trạng đầy bụng ở trẻ bằng cách:

• Cho bé tắm nước ấm: Phương pháp nhiệt cũng rất có ích cho chứng khó tiêu ở trẻ nhỏ. Theo đó, mẹ có thể áp dụng phương pháp này thông qua việc cho bé tắm nước ấm. Lưu ý, bạn cần kiểm tra nhiệt độ nước để tránh bé bỏng khi tắm.
• Massage bụng cho bé: Một cách phổ biến để xử lý chứng khó tiêu ở trẻ nhỏ chính là massage bụng cho bé. Mẹ nên dùng 2 bàn tay và nhẹ nhàng chuyển động theo chiều kim đồng hồ khi xoa bụng cho bé, từ đó giúp thúc đẩy nhu động ruột tự nhiên của bé. Ngoài ra, mẹ có thể kết hợp với chườm ấm (lấy khăn ấm chườm lên bụng bé) để nâng cao hiệu quả. 

6. Cách phòng ngừa trẻ bị đầy bụng khó tiêu

Để giảm nguy cơ trẻ bị đầy bụng khó tiêu, cha mẹ nên xây dựng cho trẻ thói quen ăn uống và sinh hoạt khoa học, đồng thời duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng độ tuổi. (1), (8)

• Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên, phù hợp với lứa tuổi như đạp xe, đi bộ, chạy nhảy,... giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm tích tụ khí trong đường tiêu hóa.
• Cho trẻ uống nhiều nước giúp hỗ trợ quá trình tiêu hóa, làm mềm phân và giảm nguy cơ táo bón.
• Hướng dẫn trẻ ăn chậm, nhai kỹ và tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc ăn quá vội để hạn chế nuốt nhiều không khí, từ đó giảm nguy cơ đầy hơi, chướng bụng.
• Không cho trẻ vừa ăn vừa xem tivi, điện thoại hoặc máy tính để trẻ tập trung vào bữa ăn, nhai kỹ và nhận biết cảm giác no, tránh ăn quá nhanh hoặc quá nhiều.