70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột - chăm đúng, trẻ ít ốm vặt hơn

1. Mẹ có biết 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột?

Trong một bài viết được đăng trên Báo Chính phủ, khoảng 70% hệ miễn dịch của cơ thể nằm tại ruột. Các tế bào miễn dịch có vai trò xác định và trung hòa bất kỳ chất gây hại nào trên đường vào cơ thể (1).

Cụ thể, đường ruột dài khoảng 7.5m, là nơi cư trú của một hệ vi sinh vật khổng lồ gồm vi khuẩn, virus và nấm. Chúng giống như “người gác cổng” giúp duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên, ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập và kích hoạt phản ứng miễn dịch khi cần thiết. Đặc biệt, lớp niêm mạc bao phủ ruột còn đóng vai trò như “tấm lá chắn kép”: vừa ngăn vi sinh vật gây hại và độc tố tấn công, vừa cho phép cơ thể hấp thu các dưỡng chất có lợi.

Nói một cách dễ hiểu, mẹ có thể hình dung hệ vi sinh vật đường ruột của trẻ như một “khu vườn” chứa 70% hệ thống miễn dịch của cơ thể. Nếu được chăm sóc đúng cách, khu vườn ấy sẽ xanh tốt, nuôi dưỡng nhiều “chiến binh miễn dịch” khỏe mạnh. Ngược lại, nếu khu vườn đó thường xuyên gặp vấn đề như rối loạn tiêu hóa, biếng ăn, kém hấp thu… cũng đồng nghĩa các “chiến binh miễn dịch” sẽ hoạt động kém hiệu quả, khiến trẻ dễ bị ốm vặt.

2. Vai trò của sức khỏe đường ruột với hệ miễn dịch, sự phát triển của trẻ như thế nào?

Từ chia sẻ kể trên có thể thấy, việc chăm sóc đề kháng đường ruột khỏe chính là cách mẹ xây dựng cho con nền móng vững chắc để: Bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại, nâng cao sức đề kháng tự nhiên và sức khỏe tổng thể của trẻ. Cụ thể như sau:

2.1. Bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây hại

Với 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột, đề kháng đường ruột khỏe mạnh là yếu tố giúp nơi đây kịp thời nhận diện và vô hiệu hóa các tác nhân có hại. Bởi lẽ, đường ruột không chỉ là nơi tập trung 70% hệ miễn dịch biểu mô, đây còn là “cửa ngõ” tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn, virus và các chất từ thực phẩm đi vào cơ thể mỗi ngày.

Nếu sức khỏe đường ruột bị ảnh hưởng, khả năng miễn dịch cũng sẽ suy giảm. Bởi sự mất cân bằng hệ vi sinh vật có thể dẫn đến bệnh tự miễn dịch và tổn thương tế bào chủ, gây ra các bệnh toàn thân và bệnh mãn tính như tiểu đường (cả loại 1 và loại 2), béo phì, bệnh Crohn, bệnh celiac. (2)

2.2. Cân đối hệ vi sinh đường ruột giúp nâng cao đề kháng

Theo thông tin từ Viện Dinh Dưỡng, đường ruột ở trạng thái khỏe mạnh chứa 500-1000 loài vi sinh vật khu trú và được duy trì ở tỷ lệ 85% lợi khuẩn và 15% hại khuẩn (3). Khi hệ vi sinh đường ruột cân đối, trẻ sẽ nhận được nhiều lợi ích như (4):

• Ngăn chặn hại khuẩn bám dính lên niêm mạc ruột.
• Kích thích sản xuất kháng thể (như IgA, IgG) đóng vai trò như “lá chắn” giúp cơ thể chống lại sự tấn công của vi khuẩn, virus, nấm và chất gây dị ứng.
• Giảm viêm và hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động ổn định hơn.

Ngược lại, nếu sự cân bằng này bị phá vỡ (ví dụ do tiêu chảy, lạm dụng kháng sinh, chế độ ăn thiếu chất xơ…), trẻ dễ bị kém hấp thu, thiếu dưỡng chất và suy giảm sức đề kháng. Khi đó, con không chỉ dễ mắc bệnh mà còn có nguy cơ bệnh kéo dài, hồi phục chậm hơn.

>> Giải đáp: Cách tăng đề kháng tự nhiên cho trẻ mẹ nên biết.

2.3. Hỗ trợ sự phát triển toàn diện

Vì khoảng 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột, nên sức khỏe hệ tiêu hóa có ảnh hưởng lớn đến sức đề kháng và sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời. Hệ đường ruột khỏe mạnh được ví như “hàng rào bảo vệ” giúp cơ thể chống lại tác nhân gây hại, đồng thời hỗ trợ hấp thu và chuyển hóa dinh dưỡng hiệu quả hơn.

Không chỉ liên quan đến miễn dịch, hệ vi sinh đường ruột còn có mối liên hệ với hoạt động của não bộ thông qua trục não - ruột. Sự cân bằng của lợi khuẩn có thể góp phần duy trì chức năng thần kinh và cảm xúc ổn định ở trẻ. Nhờ đó, việc chăm sóc sức khỏe đường ruột không chỉ giúp con tăng cường đề kháng tự nhiên, hạn chế ốm vặt mà còn hỗ trợ phát triển thể chất và tinh thần.

>> Đọc thêm: 

• Sự phát triển đường ruột của bé trong 1000 ngày đầu tiên.
• Khi nào thì khả năng đề kháng của trẻ mới phát triển hoàn thiện.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột?

Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột của trẻ bao gồm chế độ ăn uống, môi trường sống, thuốc kháng sinh và sức khỏe tinh thần. Cụ thể:

• Chế độ ăn uống: Thực đơn thiếu chất xơ, nhiều thực phẩm chế biến sẵn hoặc không đảm bảo vệ sinh có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột ở trẻ.
• Môi trường sống: Môi trường ô nhiễm hoặc kém vệ sinh tạo điều kiện cho vi khuẩn và tác nhân gây hại xâm nhập vào cơ thể con.
• Thuốc kháng sinh: Việc lạm dụng kháng sinh có thể làm suy giảm lợi khuẩn trong đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và miễn dịch của con.
• Sức khỏe tinh thần: Trẻ thường xuyên cảm thấy căng thẳng, lo âu cũng có thể tác động đến hoạt động của đường ruột và làm rối loạn hệ vi sinh.

>> Giải đáp: Trẻ uống kháng sinh bị tiêu chảy mẹ nên làm sao?

4. Làm thế nào để nâng cao sức khỏe đường ruột và miễn dịch của trẻ?

70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột, để nâng cao sức khỏe đường ruột nhằm củng cố hàng rào miễn dịch cho trẻ, mẹ nên cho trẻ bú sữa mẹ, ăn uống đầy đủ và hợp lý, tạo các thói quen sinh hoạt khoa học như ngủ đúng giờ, giữ vệ sinh cá nhân… Cụ thể từng giải pháp như sau:

4.1. Cho trẻ bú sữa đầy đủ

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nên nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong ít nhất 6 tháng đầu. Sữa mẹ không chỉ dễ hấp thu mà còn cung cấp nhiều kháng thể tự nhiên, giúp trẻ có đường ruột khỏe mạnh và được bảo vệ khỏi nhiều bệnh nhiễm trùng. (5)

Với trường hợp ít sữa, mẹ có thể cho con dặm thêm sữa công thức. Mẹ nên chọn sản phẩm chứa các dưỡng chất giúp nuôi dưỡng đường ruột khỏe mạnh, hỗ trợ tăng cường đề kháng đường ruột như hỗn hợp chất béo tự nhiên Milk Lipid Complex (MLC), HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics. Sự kết hợp của những dưỡng chất này không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, mà còn giúp bảo vệ bé theo cơ chế 3 “tầng” đề kháng đường ruột. Cụ thể là:

• Ngăn chặn hại khuẩn gây bệnh xâm nhập vào ruột (*).
• Tăng lợi khuẩn, nuôi dưỡng hệ vi sinh ruột khỏe và củng cố hàng rào bảo vệ ruột (**).
• Giảm nguy cơ nhiễm trùng (***).

Nhờ các tác động ưu việt kể trên, mẹ an tâm trẻ có đường ruột khỏe mạnh, bụng êm khỏe để tiêu hóa tốt, hấp thu dinh dưỡng hiệu quả và giảm nguy cơ đầy hơi, chướng bụng… đồng thời tăng cường đề kháng và miễn dịch tự nhiên tốt (với hơn 70% hệ miễn dịch nằm tại đường ruột). Nhờ đó, bé yêu phát triển tối ưu về thể chất và trí não.

Bên cạnh đó, mẹ nên chọn sữa chỉ trải qua quy trình xử lý nhiệt 1 lần, nhằm bảo toàn nguồn đạm mềm, nhỏ, tự nhiên để bé dễ tiêu hóa, bụng êm hơn và hạn chế các rối loạn tiêu hóa (như tiêu chảy, chướng bụng, táo bón…). Cùng hương vị sữa thanh nhạt tự nhiên cũng giúp trẻ dễ làm quen, uống ngon miệng hơn.

>> Đọc ngay:

• Những dấu hiệu bé bú không đủ sữa giúp mẹ dễ nhận biết.
• Chọn sữa nào dễ tiêu hóa cho trẻ phát triển khỏe mạnh?

4.2. Bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng

Mẹ có biết, việc cung cấp đủ các nhóm chất, bổ sung chất xơ, lợi khuẩn (probiotic) và chất xơ hòa tan prebiotic cũng đóng vai trò quan trọng giúp trẻ có thể đạt được 5 tiêu chí sức khỏe đường ruột tốt như: Tiêu hóa khỏe và hấp thu tốt; không bị rối loạn tiêu hóa chức năng (trào ngược, nôn trớ); trẻ khỏe mạnh (ngủ ngon, tăng cân, đi phân đều đẹp…); hệ vi sinh đường ruột được cân bằng & hệ miễn dịch khỏe.

>> Đọc thêm: Những thực phẩm giàu probiotic mẹ nên bổ sung vào bữa ăn của bé.

Bên cạnh bổ sung sữa đầy đủ, trang thông tin sức khỏe Better Health (thuộc Bộ Y Tế Chính phủ Bang Victoria - Úc) khuyến nghị mẹ nên cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm như rau xanh, trái cây hạt, ngũ cốc, những thực phẩm có axit béo không bão hòa đa Omega-3 (như hạt lanh, các loại cá béo)... Đồng thời, thực đơn của trẻ cũng cần có sữa chua cung cấp men vi sinh tự nhiên, có lợi cho tiêu hóa và miễn dịch. Ngoài ra, mẹ nên hạn chế cho bé ăn đồ ngọt, đồ chiên rán, thức ăn chế biến sẵn… vì chứa nhiều gia vị, chất phụ gia có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột. (6)

4.3. Tạo cho trẻ các thói quen sinh hoạt khoa học

Vì 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột, mẹ nên duy trì cho trẻ lối sinh hoạt khoa học giúp con tăng cường sức khỏe tiêu hóa và đề kháng:

• Ngủ đúng giờ, đủ giấc: Chuyên trang về giấc ngủ và sức khỏe giấc ngủ Sleep Foundation cho biết, giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể sản xuất hormone tăng trưởng, hỗ trợ miễn dịch và phục hồi năng lượng cho bé (7). Tùy theo độ tuổi, trẻ cần được ngủ đủ số giờ như sau (8):
  • Trẻ 2 tuổi: 11-14 giờ/ngày.
  • Trẻ 3-5 tuổi: 10-13 giờ/ngày.
  • Trẻ 6-12 tuổi: 9-12 giờ/ngày.

>> Giải đáp: Tại sao trẻ sơ sinh lại ngủ ít và giải pháp cho mẹ xử lí là gì?

• Giữ vệ sinh cá nhân: Mẹ nên tập cho trẻ thói quen rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh… sẽ hạn chế vi khuẩn xâm nhập gây bệnh đường ruột và hô hấp.
• Khuyến khích trẻ vận động: Những hoạt động thể chất nhẹ nhàng như bò, tập đi, chạy nhảy, đạp xe… không chỉ giúp bé phát triển cơ xương vững vàng mà còn kích thích tiêu hóa, tăng cường lưu thông máu và đề kháng.

• Uống đủ nước: Theo khuyến nghị từ trang thông tin sức khỏe Better Health (thuộc Bộ Y Tế Chính phủ Bang Victoria - Úc), nước hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, đồng thời giúp làm mềm phân, ngăn ngừa tình trạng táo bón. Vì thế, mẹ nên khuyến khích trẻ uống đủ nước mỗi ngày. (6)

  Đối với trẻ từ 2 tuổi trở lên, bố mẹ có thể ước lượng nhu cầu nước hằng ngày theo độ tuổi: trẻ từ 2-8 tuổi nên uống số ly nước tương ứng với số tuổi của mình, với mỗi ly khoảng 250ml. Chẳng hạn, trẻ 2 tuổi cần khoảng 2 ly nước/ngày, trẻ 3 tuổi khoảng 3 ly/ngày… Khi trẻ từ 9 tuổi trở lên, lượng nước khuyến nghị thường là tối thiểu 8 ly mỗi ngày, tương đương khoảng 2 lít nước.

4.4. Một số biện pháp khác

Trong quá trình chăm sóc con, để tăng cường sức khỏe đường ruột và miễn dịch hiệu quả, mẹ cũng đừng quên:

• Tiêm phòng cho trẻ đầy đủ: Đây là cách chủ động giúp cơ thể trẻ tạo kháng thể phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh.
• Giữ môi trường sống trong lành: Không gian sạch sẽ, thoáng khí, không khói thuốc lá giúp hệ hô hấp và hệ miễn dịch của bé khỏe mạnh hơn, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.
• Không sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của Bác sĩ: Trang thông tin sức khỏe Better Health cho biết thuốc kháng sinh có tác dụng tiêu diệt hại khuẩn nhưng cũng đồng thời làm giảm số lượng lợi khuẩn trong đường ruột, gây mất cân bằng hệ vi sinh tại đây (6). Vì thế, bố mẹ chỉ nên cho trẻ sử dụng thuốc kháng sinh theo chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe tiêu hóa của con.

5. Câu hỏi thường gặp

Xoay quanh vấn đề chăm sóc sức khỏe đường ruột, nhiều bố mẹ cũng còn một số thắc mắc chưa được làm rõ. Dưới đây là một vài câu hỏi và thông tin giải đáp mà bố mẹ có thể tham khảo.

5.1 Đâu là dấu hiệu đường ruột yếu, hoạt động kém?

Trang thông tin sức khỏe Better Health chia sẻ một số triệu chứng nhận biết đường ruột yếu, hoạt động kém là trẻ thường bị đầy hơi, chướng bụng, táo bón hoặc tiêu chảy… Nếu con có những biểu hiện này, bố mẹ nên đưa trẻ thăm khám bác sĩ để có giải pháp cải thiện, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe và quá trình phát triển. (6)

5.2 Trẻ ngủ không đủ giấc có ảnh hưởng đến hệ miễn dịch không?

Trẻ ngủ không đủ giấc có thể ảnh hưởng đến miễn dịch. Tình trạng thiếu ngủ dễ làm suy giảm đề kháng của con, khiến trẻ dễ ốm vặt hơn.

Vậy là bài viết trên đã giúp mẹ biết được 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột của trẻ là như thế nào. Có thể nói, đường ruột khỏe cũng đồng nghĩa hệ miễn dịch được bồi đắp vững vàng. Vì thế, mẹ hãy chủ động nâng cao đề kháng đường ruột của con từ hôm nay, cho con có “lá chắn” bảo vệ cơ thể khỏe mạnh để thỏa sức khám phá mọi điều xung quanh!

Nguồn tham khảo:

(*) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).

(**) GOS & HMO (2’FL) : Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).

(***) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).

1. Báo Điện tử Chính phủ. 70% hệ miễn dịch của cơ thể nằm tại ruột. 
   https://baochinhphu.vn/70-he-mien-dich-cua-co-the-nam-tai-ruot-102230529135517192.htm (đã truy cập 19/05/2026)
2. USDA. Keeping a Healthy Gut. 
   https://www.ars.usda.gov/oc/utm/keeping-a-healthy-gut/ (đã truy cập 19/05/2026)
3. Viện Dinh Dưỡng. Hệ vi sinh vật đường ruột và sức khoẻ miễn dịch đầu đời của trẻ. 
   https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/he-vi-sinh-vat-duong-ruot-va-suc-khoe-mien-dich-dau-doi-cua-tre-69019cb02c2bfe40e204b343 (đã truy cập 19/05/2026)
4. NIH. The Interplay between the Gut Microbiome and the Immune System in the Context of Infectious Diseases throughout Life and the Role of Nutrition in Optimizing Treatment Strategies.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8001875/ (đã truy cập 19/05/2026)
5. WHO. Breastfeeding. 
   https://www.who.int/health-topics/breastfeeding\#tab=tab\_1 (đã truy cập 19/05/2026)
6. Better Health. Gut health. 
   https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/gut-health (đã truy cập 19/05/2026)
7. Sleep Foundation. What Happens When You Sleep?. 
   https://www.sleepfoundation.org/how-sleep-works/what-happens-when-you-sleep (đã truy cập 19/05/2026)
8. Sleep Foundation. How Much Sleep Do Babies and Kids Need? 
   https://www.sleepfoundation.org/children-and-sleep/how-much-sleep-do-kids-need (đã truy cập 19/05/2026)

Tham khảo thêm sản phẩm