Loạn khuẩn đường ruột ở trẻ: Nguyên nhân & phòng ngừa

1. Loạn khuẩn đường ruột là gì?

Theo nghiên cứu “Intestinal Dysbiosis: Exploring Definition, Associated Symptoms, and Perspectives for a Comprehensive Understanding — a Scoping Review” được đăng trên National Library of Medicine, rối loạn hệ vi sinh đường ruột là một tình trạng lâm sàng đặc trưng bởi sự thay đổi hệ vi sinh đường ruột do các yếu tố bên ngoài và bên trong cơ thể gây ra. (1)

Viện Dinh Dưỡng Quốc gia cho biết trong đường ruột của con người luôn có một hệ vi sinh vật đa dạng, khoảng 500 - 1.000 loài khác nhau sống cộng sinh với tổng số 1014 tế bào (2). Trong đó có đến 85% là lợi khuẩn và 15% là hại khuẩn. Hầu hết những vi khuẩn này ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe và giúp duy trì đường ruột ở trạng thái cân bằng.

2. Dấu hiệu trẻ bị loạn khuẩn đường ruột như thế nào?

Trẻ bị rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột thường có các triệu chứng như:

• Đầy hơi, chướng bụng.
• Táo bón.
• Tiêu chảy.
• Phân có lẫn máu.
• Nôn hoặc buồn nôn.
• Suy dinh dưỡng.

3. Nguyên nhân khiến trẻ bị loạn khuẩn đường ruột là gì?

Tình trạng rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột có thể do chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học, trẻ mắc bệnh lý tiêu hóa, môi trường sống không đảm bảo... Sau đây là chi tiết từng nguyên nhân giúp mẹ nắm rõ hơn:

• Chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học: Thực đơn ăn uống của trẻ có nhiều chất béo, chất phụ gia, thiếu chất xơ… có thể làm tăng số lượng hại khuẩn. Từ đó làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột (3).
• Mắc bệnh lý tiêu hóa: Khi trẻ mắc các bệnh lý về tiêu hóa (như viêm ruột, trào ngược dạ dày thực quản...), niêm mạc ruột sẽ bị tổn thương. Điều này khiến môi trường đường ruột mất ổn định, lợi khuẩn suy giảm trong khi hại khuẩn lại có cơ hội phát triển. Đây là nguyên nhân khiến đường ruột của trẻ bị rối loạn hệ vi sinh.

• Môi trường sống không đảm bảo: Trẻ thường xuyên tiếp xúc với môi trường sống ô nhiễm (nhiều bụi bẩn, khói thuốc...) rất dễ bị vi khuẩn bên ngoài xâm nhập và gây loạn khuẩn ở đường ruột.
• Trẻ bị căng thẳng: Tâm lý trẻ bất ổn có thể làm nhu động ruột giảm, khiến quá trình tiêu hóa thức ăn chậm lại. Khi thức ăn lưu lại trong đường ruột quá lâu, môi trường tiêu hóa dễ bị mất cân bằng, tạo điều kiện cho hại khuẩn phát triển mạnh hơn lợi khuẩn. Từ đó dẫn đến rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột.
• Không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Nếu trẻ ăn phải thức ăn không hợp vệ sinh, đường ruột sẽ bị các vi khuẩn có hại tấn công. Lúc hại khuẩn phát triển lấn át lợi khuẩn, sự cân bằng hệ vi sinh bị phá vỡ và dẫn đến tình trạng loạn khuẩn ở đường ruột.
• Dùng kháng sinh dài ngày: Trẻ dùng thuốc kháng sinh kéo dài và không đúng chỉ định của bác sĩ có thể gây ra loạn khuẩn đường ruột. Vì thuốc kháng sinh có thể loại bỏ cả lợi khuẩn và hại khuẩn, gây mất cân bằng hệ vi sinh.

>> Đọc thêm: Trẻ sử dụng kháng sinh bị tiêu chảy, mẹ nên xử lí thế nào.

4. Trẻ bị loạn khuẩn đường ruột có sao không?

Rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột nếu không được xử lý kịp thời, tiến triển nặng hơn có thể dẫn đến các biến chứng như rối loạn tiêu hóa, cơ thể kém hấp thu dinh dưỡng. Lâu dài, trẻ dần biếng ăn, chậm tăng cân, thậm chí suy dinh dưỡng khiến cơ thể nhẹ cân, thấp còi. Ngoài ra, theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột có thể làm tăng nguy cơ dẫn đến bệnh viêm ruột (IBD), hội chứng ruột kích thích, béo phì, dị ứng và các bệnh tự miễn. (1, 2)

>> Mẹ tìm hiểu ngay: Những thực phẩm phù hợp cho trẻ bị rối loạn tiêu hoá.

Không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột còn làm suy giảm hệ miễn dịch cơ thể. Vì 70% hệ miễn dịch nằm tại đường ruột, nên nếu tiêu hóa gặp trở ngại thì sức đề kháng của trẻ cũng trở nên kém hơn. Từ đó khiến con dễ ốm vặt và khó phát triển đạt chuẩn.

5. Khi nào trẻ cần gặp bác sĩ?

Bố mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám với bác sĩ khi có các triệu chứng như:

• Tiêu chảy kéo dài hơn 3 ngày hoặc có các dấu hiệu mất nước nghiêm trọng như mắt trũng, tiểu ít, môi khô…
• Sốt cao trên 39 độ C và không giảm sau 2 ngày dù đã dùng thuốc hạ sốt.
• Nôn liên tục, không thể ăn uống, sụt cân nhanh.
• Đi ngoài có máu, có mùi tanh bất thường.

6. Cách chăm sóc bé bị loạn khuẩn đường ruột tại nhà

Khi trẻ bị rối loạn hệ vi sinh đường ruột, phụ huynh nên tăng cường các thực phẩm có lợi cho hệ tiêu hóa, sử dụng các chế phẩm vi sinh, bổ sung nước và cho con nghỉ ngơi.

6.1. Tăng cường các thực phẩm có lợi cho hệ tiêu hóa

Khi trẻ bị loạn khuẩn đường ruột, mẹ nên loại bỏ những thực phẩm có thể là nguyên nhân gây bệnh như đồ chế biến sẵn, thức ăn nhanh… chứa nhiều mỡ, chất phụ gia. Đồng thời, tăng cường những nhóm thực phẩm có lợi cho hệ tiêu hóa của trẻ như thịt gà, thịt lợn nạc, sữa chua, sữa đậu nành, bí đỏ, cà rốt, chuối tiêu, hồng xiêm, các loại rau xanh…

Ngoài ra, cần chú ý, các mẹ không nên cho trẻ ăn kiêng quá mức. Bữa ăn của trẻ cần đầy đủ 4 nhóm chất (chất đạm, chất béo, chất bột đường, vitamin và khoáng chất) nhằm bổ sung đủ dinh dưỡng giúp con mau hồi phục.

>> Tìm hiểu ngay: 

• Những thực phẩm giàu đạm mẹ nên bổ sung cho trẻ.
• Cho bé ăn gì để bổ sung chất xơ hiệu quả?
• Các loại Vitamin giúp tăng đề kháng cho trẻ.

6.2. Sử dụng các chế phẩm vi sinh

Các chế phẩm vi sinh như sữa chua, men vi sinh… chứa nhiều Probiotics có lợi cho sức khỏe đường ruột. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia chính phủ Anh (NHS), Probiotics giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, nhờ đó hỗ trợ khắc phục loạn khuẩn đường ruột ở trẻ (4).

Các mẹ nên chọn các loại men vi sinh mùi vị hấp dẫn, dễ uống và đa dạng các chủng lợi khuẩn như Lactobacillus, Bacillus subtilis, Bacillus clausii, Antibio, Lactomin Plus, Biolactin... Tuy nhiên, khi sử dụng, cần tham vấn ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

>> Mách mẹ: Cách sử dụng men vi sinh phù hợp cho trẻ sơ sinh.

6.3 Bổ sung nước

Trẻ bị rối loạn hệ vi sinh đường ruột có thể bị tiêu chảy. Vì vậy, mẹ cần chú ý bổ sung nước giúp con phòng tránh tình trạng mất nước. Ngoài ra, uống đủ nước còn hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột của con cân đối trở lại. (5)

Ở trạng thái bình thường, lượng nước khuyến nghị cho trẻ từ 2 tuổi trở lên có thể tính theo quy tắc đơn giản: trẻ từ 2-8 tuổi uống số ly nước tương ứng với số tuổi của mình mỗi ngày (1 ly tương đương khoảng 250ml). Chẳng hạn, trẻ 2 tuổi uống khoảng 2 ly nước/ngày, trẻ 3 tuổi uống khoảng 3 ly nước/ngày… Từ 9 tuổi trở lên, trẻ nên uống tối thiểu khoảng 8 ly nước, tương đương 2 lít/ngày. Tuy nhiên, tùy vào tình trạng loạn khuẩn đường ruột ở trẻ, bác sĩ sẽ hướng dẫn mẹ bổ sung lượng nước phù hợp để hỗ trợ bé phục hồi tốt hơn.

>> Tìm hiểu ngay: Phương pháp bù nước hiệu quả cho trẻ bị tiêu chảy.

6.4 Cho trẻ nghỉ ngơi

Tình trạng thiếu ngủ có thể làm giảm số lượng lợi khuẩn trong đường ruột. Vì thế, bố mẹ nên cho con ngủ nghỉ để khôi phục hệ vi sinh đường ruột cân đối. Cụ thể, theo khuyến nghị từ Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM), trẻ cần ngủ đủ giờ theo độ tuổi như sau (6):

• Trẻ 3-5 tuổi: 10-13 giờ/ngày.
• Trẻ 6-12 tuổi: 9-12 giờ/ngày.

7. Làm thế nào để phòng ngừa loạn khuẩn đường ruột cho trẻ?

Bảo vệ đường ruột khỏe mạnh đóng một vai trò quan trọng trong hành trình phát triển của trẻ. Bố mẹ có thể áp dụng một số cách sau để phòng tránh tình trạng rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột:

• Xây dựng cho con chế độ ăn uống hợp lý, khoa học, ăn các thực phẩm tươi ngon, giàu chất xơ, dễ tiêu hóa như súp rau củ, cơm nhão, chuối chín, khoai tây luộc… Đồng thời hạn chế những thực phẩm nhiều chất béo hoặc đồ chua cay, uống đủ nước mỗi ngày.
• Đảm bảo vệ sinh từ khâu chọn mua thực phẩm đến khi chế biến. Lựa chọn thực phẩm tươi sạch, không bị hư hỏng; rửa sạch trước khi chế biến; vệ sinh sạch dụng cụ nấu nướng.
• Cho trẻ ăn uống đúng giờ, đúng bữa với các món ăn được nấu chín kỹ.
• Không cho trẻ ăn các thức ăn để lâu ngày, có dấu hiệu ôi thiu, hư hỏng.
• Tuyệt đối không cho con sử dụng thuốc kháng sinh, khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ.
• Nên tập cho con thói quen rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Với trẻ dùng sữa công thức, mẹ nên chọn loại sữa chứa các dưỡng chất có lợi cho hệ tiêu hóa non yếu của bé. Ngoài ra, mẹ cũng cần ưu tiên sản phẩm có nguồn dinh dưỡng giúp con êm bụng, dễ hấp thu.

Friso Pro - Sữa êm bụng đến từ Hà Lan giúp con dễ tiêu hóa, hấp thu tốt Friso Pro mang đến nguồn sữa êm bụng giúp trẻ dễ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất, tạo nền tảng phát triển khỏe mạnh. Sữa ứng dụng công nghệ LockNutri® xử lý nhiệt 1 lần duy nhất giúp bảo toàn hơn 90% đạm sữa mềm, nhỏ, tự nhiên, hỗ trợ trẻ tiêu hóa tốt, êm nhẹ bụng và ngủ ngon hơn.  Không chỉ vậy, nguồn sữa Friso được lấy từ giống bò thuần chủng Hà Lan, tạo ra sữa có đạm mềm, nhỏ giúp trẻ hấp thu dưỡng chất dễ dàng hơn. Ngoài ra, sữa được vận chuyển về nhà máy chỉ sau 1.5 giờ thu hoạch và bảo quản xuyên suốt dưới 4 độ C để đảm bảo độ tươi ngon, thuần khiết. Friso Pro còn bổ sung Milk Lipid Complex (MLC) có cấu trúc dễ hấp thu, giúp trẻ đi ngoài dễ dàng với phân mềm. Kết hợp HMO, GOS và Probiotics hỗ trợ trẻ tiêu hóa tốt, hấp thu hiệu quả các dưỡng chất. Sự kết hợp này còn giúp con xây 3 “tầng” đề kháng đường ruột, hạn chế 3 vấn đề tiêu hóa thường gặp gồm chướng bụng, táo bón, tiêu chảy, nhờ vào: Tạo lớp khiên bảo vệ, góp phần ngăn ngừa vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*) Nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**) Kích thích sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên và hỗ trợ giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột ở trẻ. (***) Sữa Friso Pro được nhập khẩu 100% từ Hà Lan với quy trình minh bạch. Bố mẹ an tâm Friso kiểm soát toàn bộ quy trình từ đồng cỏ đến ly sữa, mang đến cho trẻ nguồn sữa chất lượng, an toàn. Mẹ có thể tìm mua sữa Friso Pro cho bé yêu tại các cửa hàng mẹ và bé ngay hôm nay nhé! (*) Hiểu rằng sữa mẹ là sữa êm bụng nhờ có đạm mềm, nhỏ. Vì thế cấu trúc đạm sữa mềm và nhỏ trong sữa Friso được nghiên cứu và phát triển gần giống như cấu trúc đạm sữa mẹ.

8. Câu hỏi thường gặp

Về tình trạng rối loạn hệ vi sinh đường ruột ở trẻ, bài viết cũng tổng hợp và giải đáp một số thắc mắc liên quan như sau:

8.1. Phân của trẻ bị loạn khuẩn đường ruột như thế nào?

Trẻ bị mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột thường đi phân sống, lỏng, dính nhầy hoặc lẫn máu, có mùi chua....

8.2. Trẻ bị loạn khuẩn đường ruột có nôn không?

Có, trẻ bị mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột thường có triệu chứng nôn ói. Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác tình trạng này, bố mẹ cần đưa bé đến gặp bác sĩ.

8.3. Phải làm sao khi trẻ loạn khuẩn đường ruột biếng ăn?

Tình trạng rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột khiến trẻ gặp các vấn đề về tiêu hóa như đầy bụng, khó tiêu, táo bón, tiêu chảy... Từ đó khiến con khó chịu, mệt mỏi dẫn đến tình trạng chán ăn. Lúc này, mẹ nên cho bé ăn những món mềm, lỏng dễ tiêu hóa và chia nhỏ bữa ăn để giảm áp lực cho đường ruột. Đồng thời, mẹ cần tránh ép con ăn, thay vào đó nên tạo không khí vui vẻ, dễ chịu để khuyến khích bé ăn uống thoải mái hơn.

>> Giải đáp: Trẻ biếng ăn chậm tăng cân là do đâu và cách xử lí.

8.4. Loạn khuẩn đường ruột ở trẻ bao lâu thì khỏi?

Trẻ bị rối loạn cấp được xử lý sớm và đúng cách có thể phục hồi trong 2-5 ngày. Nếu con bị rối loạn hệ vi sinh đường ruột do vi khuẩn, virus thì cần 5-7 ngày để khỏe lại. Nhưng trường hợp rối loạn tiêu hóa mạn tính do các bệnh lý như hội chứng ruột kích thích, viêm ruột… thì trẻ cần nhiều thời gian hơn để hồi phục.

>> Mẹ đọc thêm:  Trẻ bị rối loạn tiêu hoá bao lâu sẽ khỏi?

Trên đây là những thông tin cần thiết về tình trạng loạn khuẩn đường ruột ở trẻ nhỏ. Hy vọng các mẹ sẽ có thêm nhiều kiến thức bổ ích để sớm phát hiện, ngăn ngừa bệnh và chăm sóc con yêu tốt hơn.

Nguồn tham khảo:

(*) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).

(**) GOS & HMO (2’FL) : Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).

(***) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).

1. PMC. Intestinal Dysbiosis: Exploring Definition, Associated Symptoms, and Perspectives for a Comprehensive Understanding — a Scoping Review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11832579 (đã truy cập 18/05/2026)
2. Viện Dinh Dưỡng. Hệ vi sinh vật đường ruột và sức khoẻ miễn dịch đầu đời của trẻ. 
   https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/he-vi-sinh-vat-duong-ruot-va-suc-khoe-mien-dich-dau-doi-cua-tre-69019cb02c2bfe40e204b343 (đã truy cập 18/05/2026)
3. PMC. Gut Microbiota Dysbiosis: Pathogenesis, Diseases, Prevention, and Therapy. 
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12006732/ (đã truy cập 18/05/2026)
4. NHS. Probiotics. 
   https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/probiotics/ (đã truy cập 18/05/2026)
5. Everyday Health. Gut Check: Can Dehydration Affect Your Gut Microbiome?. 
   https://www.everydayhealth.com/digestive-health/gut-check-can-dehydration-affect-your-gut-microbiome/ (đã truy cập 18/05/2026)
6. Sleep Foundation. How Much Sleep Do Babies and Kids Need?. 
   https://www.sleepfoundation.org/children-and-sleep/how-much-sleep-do-kids-need (đã truy cập 18/05/2026)

Tham khảo thêm sản phẩm