Trẻ sơ sinh hay bị trớ: Nguyên nhân và cách cải thiện

1. Nôn trớ ở trẻ sơ sinh là gì?

Trẻ sơ sinh nôn trớ là hiện tượng các chất trong dạ dày của trẻ như sữa, dịch dạ dày… bị đẩy ra ngoài một phần hoặc hoàn toàn từ hầu họng ra ngoài miệng do sự co bóp của cơ dạ dày cùng các cơ thành bụng. Tình trạng nôn trớ xảy ra ở cả trẻ bú mẹ và trẻ bú sữa công thức do nhiều nguyên nhân khác nhau.

2. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị nôn trớ

Trẻ sơ sinh bị trớ sữa hay nôn trớ có thể là do chăm sóc chưa đúng cách (bú quá no hoặc sai tư thế, sữa công thức chưa phù hợp, không vỗ ợ hơi cho trẻ,...), mắc một số bệnh lý nội khoa, ngoại khoa (như trào ngược dạ dày - thực quản, co thắt môn vị, viêm đường hô hấp trên, dị tật đường tiêu hóa,...).

>>Tìm hiểu: Vì sao trẻ sơ sinh bị ọc sữa? Cách cải thiện hiệu quả

2.1. Do chăm sóc trẻ chưa đúng cách

Trẻ sơ sinh hay nôn trớ có thể là do quá trình chăm sóc trẻ không đúng cách. Chẳng hạn như:

• Trẻ sơ sinh bú sữa quá no, sai tư thế: Khi bú quá no hoặc ngậm bắt vú chưa đúng, trẻ có thể nuốt nhiều không khí vào dạ dày. Điều này làm bé tăng nguy cơ đầy bụng, ợ hơi và nôn trớ sau khi bú.
• Sữa công thức không phù hợp: Sữa công thức có đạm sữa kích thước lớn hoặc biến tính do xử lý nhiệt nhiều lần gây khó tiêu, dị ứng cho trẻ. Với trẻ bú mẹ, chế độ dinh dưỡng của mẹ không đảm bảo sẽ gây ảnh hưởng đến chất lượng sữa, khiến trẻ đầy bụng, khó tiêu cũng là nguyên nhân trẻ sơ sinh bị trớ sữa.
• Không vỗ ợ hơi cho trẻ sau khi bú: Việc cha mẹ không vỗ ợ hơi cho trẻ sau khi bú no, khiến con bị đầy hơi, chướng bụng và khiến em bé hay bị trớ sữa.
• Quấn tã hoặc băng rốn quá chặt: Điều này có thể gây sức ép ở vùng bụng của con, dẫn đến trẻ hay bị trớ sữa sau khi bú.

2.2. Do bệnh lý nội khoa

Một số bệnh lý nội khoa cũng có thể là nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh hay trớ:

• Trào ngược dạ dày - thực quản: Xảy ra khi cơ vòng giữa thực quản và dạ dày chưa phát triển hoàn thiện hoặc hoạt động kém, khiến sữa và dịch vị dễ trào ngược lên thực quản và miệng của trẻ. (1)
• Trẻ bị rối loạn tiêu hóa: Một số vấn đề như tiêu chảy hoặc giảm nhu động ruột có thể làm rối loạn quá trình tiêu hóa, khiến trẻ sơ sinh hay bị nôn trớ.
• Các bệnh viêm đường hô hấp trên: Khi trẻ mắc các bệnh viêm đường hô hấp trên cũng có thể gây nôn trớ, bên cạnh đó còn kèm theo các triệu chứng ngạt mũi, ho, thở khò khè…
• Co thắt môn vị: Tình trạng này khiến cho môn vị (cơ phần dưới dạ dày) dày lên, chặn các dưỡng chất xuống ruột non, gây nôn trớ ở trẻ sơ sinh. (1)
• Viêm màng não mủ: Một nguyên nhân trẻ hay bị trớ nữa là do viêm màng não mủ. Bệnh có thể làm trẻ bị đầy bụng và dễ bị nôn trớ. Ngoài nôn trớ, trẻ còn có thể sốt, bỏ bú, quấy khóc.

>>Xem thêm: Bé bị ọc sữa, thở khò khè do đâu?

2.3. Do bệnh lý ngoại khoa

Bên cạnh những nguyên nhân trên, trẻ sơ sinh hay bị trớ sữa còn do:

• Dị tật đường tiêu hóa: Dị tật đường tiêu hóa như hẹp tá tràng, hẹp phì đại môn vị, teo thực quản,... có thể khiến trẻ bị nôn trớ ngay những ngày đầu mới sinh.
• Tắc ruột, xoắn ruột: Đây cũng là nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh nôn trớ nhiều, có kèm theo các dấu hiệu như chướng bụng, trẻ đi ngoài có máu, dịch dạ dày có màu nâu đen.

3. Cách hỗ trợ giảm tình trạng nôn trớ ở trẻ sơ sinh

Với những trường hợp trẻ sơ sinh bị trớ sữa ở mức độ nhẹ hoặc liên quan đến cách chăm sóc, cha mẹ có thể điều chỉnh chế độ ăn của mẹ (đối với trẻ bú mẹ), lựa chọn sữa công thức phù hợp (đối với trẻ bú sữa công thức), đồng thời cho trẻ ợ hơi sau mỗi cữ bú và massage bụng nhẹ nhàng để hỗ trợ tiêu hóa.

3.1 Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ

Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn, chế độ dinh dưỡng của mẹ có thể ảnh hưởng đến khả năng dung nạp của một số trẻ. Mẹ nên duy trì thực đơn cân đối, đa dạng các nhóm thực phẩm và theo dõi xem trẻ có xuất hiện nôn trớ nhiều hơn sau khi mẹ ăn một số thực phẩm nhất định hay không. Nếu nghi ngờ trẻ không dung nạp hoặc dị ứng với một thành phần trong khẩu phần ăn của mẹ (chẳng hạn đạm sữa bò), mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn để đảm bảo vẫn đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng cho cả mẹ và bé. (1), (2)

>> Xem thêm: Trẻ bú mẹ bị táo bón, mẹ nên ăn gì?

3.2 Cho trẻ bú đúng tư thế 

Để góp phần cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh hay bị trớ mẹ cũng nên điều chỉnh tư thế cho con bú phù hợp:

• Với trẻ bú bình, mẹ cần nghiêng bình để sữa lấp đầy núm vú. Hơn nữa núm vú cũng cần được thiết kế chỉ chảy sữa ra khi trẻ mút. Như vậy trẻ có thể bú hết sữa mà không nuốt phải không khí vào dạ dày.
• Với trẻ bú sữa mẹ, mẹ nên bế trẻ ở tư thế cao đầu, bú ở bầu vú bên trái trước sau đó chuyển sang bên phải. Cách này giúp sữa có thể đi xuống dạ dày suôn sẻ và không gây trào ngược, nôn trớ.

3.3 Vỗ ợ hơi cho bé sau mỗi cữ bú

Sau khi trẻ bú sữa no, mẹ khoan hãy cho con nằm ngay, thay vào đó nên vỗ ợ hơi nhẹ vào phần lưng để đẩy bớt lượng khí trong bụng và bế con thẳng đứng trong 15 - 30 phút. Khi cho trẻ nằm, mẹ đặt phần đầu của trẻ cao hơn dạ dày để tránh gây trào ngược, từ đó góp phần cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh bị trớ sữa.

3.4 Massage bụng cho trẻ

Để bụng của con dễ chịu và giảm tình trạng trẻ sơ sinh bị nôn sữa, mẹ có thể massage quanh vùng rốn nhẹ nhàng để giảm sự co bóp ở dạ dày. Song song mẹ cũng nên massage bụng cho con theo hướng đi của khung đại tràng để kích thích nhu động ruột hoạt động, tăng tiết dịch, giảm chướng bụng, nôn trớ.

3.5 Chọn sữa công thức phù hợp

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mẹ nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục duy trì bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn, kết hợp với ăn dặm hợp lý. Trong trường hợp cơ địa mẹ ít sữa hoặc không thể cho con bú có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn sữa công thức phù hợp. (3)

Vì thế, nếu loại sữa đang dùng khiến trẻ bị khó tiêu và hay nôn trớ, các mẹ nên xem xét đổi sữa cho con. Trong đó, mẹ nên ưu tiên sữa có chứa đạm mềm nhỏ tự nhiên, ít trải qua gia nhiệt nhiều lần sẽ giúp con dễ tiêu, hạn chế tình trạng nôn trớ sữa và các vấn đề tiêu hóa khác. (1)

Đồng thời, mẹ cũng nên ưu tiên chọn sữa chứa các thành phần hỗ trợ sức khỏe đường ruột như Milk Lipid Complex (MLC) - chất béo sữa tự nhiên kết hợp với HMO Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides), lợi khuẩn Probiotic giúp trẻ xây 3 “tầng” đề kháng đường ruột:

• Tạo lớp khiên bảo vệ, ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột.  (*)
• Nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**)
• Kích thích sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên, hỗ trợ bé giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)

Khi hệ tiêu hóa khỏe mạnh, trẻ sẽ êm bụng, tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất hiệu quả hơn, đồng thời góp phần giảm nguy cơ đầy hơi, chướng bụng và các vấn đề tiêu hóa thường gặp. Bên cạnh đó, một hệ vi sinh đường ruột cân bằng còn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chức năng miễn dịch, bởi khoảng 70% tế bào miễn dịch của cơ thể tập trung tại đường tiêu hóa.

3.6 Các cách hỗ trợ khác

Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn và lựa chọn sữa phù hợp, cha mẹ cũng có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây để giúp giảm tình trạng nôn trớ ở trẻ sơ sinh:

• Cho trẻ mặc tã hoặc quần áo thoải mái: Mẹ nên cho con mặc quần áo co giãn thoải mái, thoáng mát và đừng quên nới rộng băng quấn tã khi trẻ bú no để không làm chèn ép thành bụng và dạ dày của con. Từ đó góp phần cải thiện trẻ sơ sinh trớ sữa giúp con dễ chịu hơn.
• Cho trẻ bú đủ cữ, không bú quá no: Để giảm tình trạng trẻ sơ sinh bị trớ sữa, mẹ cho trẻ bú sữa chầm chậm, đủ cữ và không ép con bú thêm khi đã no. Nếu con bú sữa không nhiều, mẹ hãy chia thành nhiều cữ nhỏ trong ngày để con nhận được đủ lượng sữa, đồng thời hạn chế làm căng quá mức dạ dày. Ở mỗi đứa trẻ sẽ có nhu cầu bú sữa khác nhau, khoảng 14 cữ ngày đầu, 10 cữ trong tuần đầu và 8 cữ sau tháng đầu.

4. Nôn trớ ở trẻ sơ sinh có sao không?

Nôn trớ sinh lý ở trẻ sơ sinh thường không ảnh hưởng quá nhiều đến sức khỏe. Nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều, không bị khó chịu thì mẹ không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu nôn trớ do nghi ngờ do bệnh lý, cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt. 

5. Trẻ sơ sinh hay nôn trớ khi nào cần thăm khám?

Sau khi đã biết trẻ sơ sinh bị nôn trớ có sao không, vậy khi nào cần đưa trẻ đi thăm khám? Trong trường hợp trẻ sơ sinh nôn trớ nhiều, kèm theo các biểu hiện bất thường dưới đây, mẹ nên đưa con đến gặp bác sĩ ngay để được thăm khám và xử lý kịp thời:

• Trẻ nôn nhiều, trên 3 lần/ngày.
• Bé thường quấy khóc vì khó chịu.
• Không chịu bú mẹ, chướng bụng, không tăng cân hay sụt cân.
• Trẻ lơ mơ, co giật, sốt, khó thở.
• Môi và miệng bị khô, mắt trũng do mất nước.
• Chất nôn có màu xanh lá cây, vàng, đỏ hồng, đà nâu hoặc có dạng như bã cà phê.
• Bé bị tiêu chảy, đi phân có máu.

Hiểu rõ nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh hay bị trớ sẽ giúp cha mẹ có cách chăm sóc phù hợp và giúp con thoải mái hơn. Bên cạnh việc áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà, cha mẹ cũng nên theo dõi sát tình trạng của trẻ sơ sinh bị nôn trớ và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của con.

Tài liệu tham khảo: 

(*) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).

(**) GOS & HMO (2’FL) : Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).

(***) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).

1. Healthy Children. Why Babies Spit Up. https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/baby/feeding-nutrition/Pages/Why-Babies-Spit-Up.aspx (đã truy cập 22/07/2026)
2. Mayo Clinic. Spitting up in babies: What's OK, what's not. https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/infant-and-toddler-health/in-depth/healthy-baby/art-20044329 (đã truy cập 22/07/2026)
3. WHO. Breastfeeding. https://www.who.int/health-topics/breastfeeding#tab=tab_1 (đã truy cập 22/07/2026)

Tham khảo thêm sản phẩm