Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột do đâu? Dấu hiệu và cách xử lý

1. Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em là gì?

Nhiễm khuẩn đường ruột, hay còn gọi viêm đường ruột, là một bệnh lý thường gặp ở trẻ em, do vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng xâm nhập vào hệ tiêu hóa. Từ đó gây nên tình trạng tiêu chảy nhiễm khuẩn ở trẻ hoặc trẻ đau quặn bụng, đi tiêu phân nước liên tục trong vài ngày, thậm chí có nhầy máu.

2. Vì sao bé bị nhiễm khuẩn đường ruột?

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, bao gồm nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc các yếu tố nguy cơ như môi trường sống không đảm bảo vệ sinh, chế độ ăn uống không hợp lý,... Để hiểu rõ hơn về từng nguyên nhân, mời bố mẹ cùng tham khảo chi tiết ngay sau đây:

2.1. Vi khuẩn

Các loại vi khuẩn như E. coli, Salmonella, Shigella hay Campylobacter có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ thông qua thực phẩm, nước uống hoặc đồ chơi bị nhiễm bẩn. Khi vào đường ruột, chúng gây viêm nhiễm, rối loạn tiêu hóa và dẫn đến tình trạng đau bụng, sốt, tiêu chảy nhiều lần trong ngày.

2.2. Virus

Một số loại virus (như Rotavirus, Adenovirus, Norovirus) đặc biệt là Rotavirus, là nguyên nhân phổ biến gây nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ nhỏ. Trẻ bị lây nhiễm qua tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc qua thực phẩm, nước uống không sạch. Virus này thường gây tiêu chảy cấp, kèm theo nôn ói, mất nước nhanh chóng nếu không được xử lý kịp thời.

2.3. Ký sinh trùng

Các loại ký sinh trùng như Giardia lamblia hoặc Cryptosporidium cũng có thể khiến trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột. Nguồn lây thường đến từ nước uống, rau sống hoặc tay chân không được vệ sinh sạch sẽ. Khi ký sinh trùng phát triển trong ruột, trẻ dễ bị đau bụng âm ỉ, tiêu chảy kéo dài, cơ thể mệt mỏi và sụt cân.

2.4. Yếu tố nguy cơ

Ngoài tác nhân trực tiếp, nhiều yếu tố nguy cơ cũng làm tăng khả năng bé bị nhiễm khuẩn đường ruột, chẳng hạn như môi trường sống thiếu vệ sinh, nguồn nước ô nhiễm, thói quen ăn uống không hợp lý, ăn đồ tái sống, thức ăn đường phố không đảm bảo an toàn. Trong khi đó, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt cũng khiến cơ thể khó chống lại vi sinh vật gây bệnh, từ đó dễ bị nhiễm khuẩn đường ruột hơn.

3. Dấu hiệu trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột 

Các triệu chứng khi trẻ em bị nhiễm khuẩn đường ruột phải kể đến như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, bú kém và chán ăn, ho và sổ mũi hoặc hình thái phân bất thường.

• Đau bụng: Cơn đau quặn bụng sẽ làm con quấy khóc, đau bụng dữ dội. Đi kèm theo là triệu chứng chướng bụng, đầy hơi và sốt. Đây là một trong những dấu hiệu viêm đường ruột ở trẻ mà mẹ cần chú ý.
• Tiêu chảy: Đây cũng là một trong những triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em. Theo đó, bé bị nhiễm khuẩn đường ruột sẽ đi ngoài nhiều lần, đi phân lỏng lẫn với chất nhầy hay máu nhiều ngày dẫn đến tình trạng cơ thể thiếu nước nghiêm trọng.
• Bú kém, chán ăn: Bệnh đường ruột ở trẻ em khiến cho hệ tiêu hóa gặp bất thường, con sẽ cảm thấy chán ăn, bỏ bú, điều này ảnh hưởng tới sự phát triển về thể chất và cân nặng của trẻ.
• Ho và sổ mũi: Trẻ bị nhiễm trùng đường ruột sẽ xuất hiện các triệu chứng ho và sổ mũi, khiến cơ thể lúc nào cũng trong trạng thái mệt mỏi, xanh xao và hốc hác.
• Buồn nôn: Bệnh nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em còn có thể khiến con nôn trớ thường xuyên.
• Sốt: Nhiều trẻ bị sốt nhẹ đến sốt cao khi cơ thể phản ứng với tác nhân gây bệnh, đây là dấu hiệu phổ biến cần theo dõi sát.
• Mất nước: Trẻ có biểu hiện khát nước liên tục, môi khô, mắt trũng, da nhăn, tiểu ít. Đây là biến chứng nguy hiểm nếu không được bù nước kịp thời.
• Mệt mỏi, suy nhược: Trẻ thường uể oải, ít hoạt động, ngủ li bì, cơ thể suy kiệt do mất nước và rối loạn điện giải.
• Hình thái phân bất thường: Phân của trẻ nhiễm khuẩn đường ruột thường có dạng lỏng, có thể kèm theo chất nhầy, máu cùng cơn mót rặn, đau bụng.

>> Gợi ý: Cách chữa tình trạng bé đi ngoài nhiều lần trong ngày

4. Phân biệt rối loạn tiêu hóa thông thường và nhiễm khuẩn đường ruột trẻ em

Để chăm sóc và xử lý đúng cách, bố mẹ cần phân biệt rối loạn tiêu hóa thông thường với nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em, bởi hai tình trạng này có biểu hiện khá giống nhau nhưng mức độ nghiêm trọng và cách điều trị lại khác biệt. 

Dưới đây là sảng so sánh giữa hai tình trạng này để bố mẹ có thể hiểu rõ hơn:

>> Bài viết liên quan:

• Trẻ bị rối loạn tiêu hóa bao lâu thì khỏi?
• Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì, kiêng gì?

5. Bé bị nhiễm khuẩn đường ruột có sao không? 

Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Nhiễm khuẩn đường ruột khiến trẻ bị tiêu chảy, biếng ăn, sụt cân, hệ tiêu hóa hoạt động kém đi, khả năng hấp thu dinh dưỡng suy giảm, từ đó ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất và cân nặng của trẻ. 

Nếu bệnh kéo dài, trẻ sẽ bị mất nước nghiêm trọng, gặp biến chứng phức tạp về đường ruột. Thậm chí, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nhiễm khuẩn đường ruột còn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em trên toàn thế giới.

>> Có thể bạn quan tâm: Bé 8 tháng đi ngoài nhiều lần trong ngày có sao không và cách xử lý

6. Nhiễm trùng đường ruột ở trẻ nhỏ bao lâu thì khỏi?

Trẻ bị viêm ruột bao lâu thì khỏi là nỗi băn khoăn của rất nhiều mẹ. Theo đó, thời gian phục hồi sức khỏe của bé bị nhiễm khuẩn đường ruột còn tùy thuộc vào mức độ bệnh. Nếu tình trạng bệnh nhẹ, trẻ sẽ khỏi sau vài ngày khi nghỉ ngơi hợp lý, cung cấp đủ nước. Còn đối với nhiễm trùng đường ruột nặng, bệnh sẽ kéo dài hơn khoảng vài tuần.

7. Làm gì khi trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột? Cách chăm sóc bé tại nhà

Khi thấy trẻ có dấu hiệu nhiễm khuẩn đường ruột, bố mẹ nên: với trẻ bú mẹ hoàn toàn, cần cho bú thường xuyên hơn; với trẻ dùng sữa công thức, có thể cân nhắc đổi sang loại sữa dễ tiêu; với trẻ đã ăn dặm hoặc lớn hơn, nên bổ sung thêm thực phẩm như chuối, cam, nước dừa… và chia nhỏ khẩu phần ăn để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng tốt hơn. 

Ngoài ra, bố mẹ cũng có thể cho trẻ uống dung dịch bù điện giải, tuy nhiên cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng. Cụ thể hơn:

• Với trẻ bú mẹ, cơ thể con sẽ dễ mất nước, mẹ nên cho bé bú nhiều hơn. Đồng thời, để đảm bảo chất lượng nguồn sữa cho con, mẹ cũng cần bổ sung nhiều nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây, sữa chua, yến mạch, ngũ cốc. 
• Với bé bị nhiễm khuẩn đường ruột bú sữa công thức, mẹ nên chọn loại sữa dễ tiêu hóa và chứa các dưỡng chất tăng cường đề kháng để chống lại tác nhân gây bệnh, bảo vệ sức khỏe của trẻ.
• Với trẻ đã ăn dặm, mẹ có thể bổ sung cho bé các loại trái cây giàu kali (như chuối, cam, nước dừa…) và chia nhỏ bữa ăn trong ngày để giúp con hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Lưu ý, nên ưu tiên các món ăn dạng mềm để bé dễ nuốt và tiêu hóa.
• Bên cạnh đó, mẹ có thể cho bé uống thêm trà gừng hay húng quế, các loại đồ uống này sẽ giúp xoa dịu dạ dày và giảm nguy cơ viêm đường ruột ở trẻ.
• Trường hợp muốn cho bé dùng dung dịch bù điện giải oresol, bố mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ và tuân thủ theo hướng dẫn in trên bao bì. Nếu mẹ chăm sóc đúng cách thì sau vài ngày sức khỏe của bé sẽ ổn định.

>> Mách mẹ: Thực đơn cho trẻ bị viêm ruột nên có thực phẩm nào?

8. Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Khi tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột nặng hơn, xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sau thì mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được điều trị kịp thời.

• Tiêu chảy kèm sốt.
• Bé bị nhiễm khuẩn đường ruột đi ngoài ra máu và có chất nhầy.
• Đi tiểu ít, đổ mồ hôi, lạnh tay và lừ đừ.
• Nôn mửa, không bú được.

9. Làm sao để phòng ngừa nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ?

Bố mẹ cũng cần chú trọng đến phòng ngừa để giảm nguy cơ trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột. Một số biện pháp hữu ích có thể áp dụng như:

• Giữ gìn vệ sinh cá nhân, môi trường sống cho trẻ sạch sẽ.
• Vệ sinh đồ chơi, dụng cụ ăn uống, bình sữa của bé thường xuyên, tiệt trùng đúng cách để tránh vi khuẩn xâm nhập.
• Người chăm sóc trẻ phải vệ sinh sạch sẽ, rửa tay bằng xà phòng trước khi tiếp xúc với trẻ.
• Cung cấp đầy đủ dưỡng chất và hướng dẫn trẻ nhai kỹ thức ăn trước khi nuốt.
• Nguồn thực phẩm ăn dặm của bé phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, an toàn. Đồng thời hạn chế cho trẻ ăn những thực phẩm chế biến sẵn.
• Dạy trẻ cách rửa tay và hạn chế tiếp xúc với vật nuôi hay nguồn nước bị ô nhiễm.
• Đảm bảo nguồn nước sinh hoạt và ăn uống sạch sẽ, an toàn. Nếu cần thiết nên đun sôi trước khi dùng.
• Giữ cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh bằng cách bổ sung thêm men vi sinh hoặc thực phẩm giàu lợi khuẩn (theo tư vấn của bác sĩ).
• Tiêm phòng đầy đủ cho trẻ theo khuyến cáo, đặc biệt là các loại vắc xin phòng ngừa bệnh đường tiêu hóa như Rota virus.

>> Tổng hợp: Các loại thực phẩm giàu Probiotic cho bé nên bổ sung

Sữa là một trong những nguồn cung cấp năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Tương tự những thực phẩm khác, mẹ cần chọn sữa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng để tránh nguy cơ bị nhiễm khuẩn đường ruột cho bé. Đồng thời, mẹ cũng nên ưu tiên chọn sữa dễ tiêu, dễ hấp thu và bổ sung những chất giúp tăng cường sức khỏe đường ruột của con.

10. Câu hỏi thường gặp

Trong quá trình tìm hiểu về tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột trẻ em, nhiều bố mẹ còn gặp phải một số băn khoăn sau:

10.1. Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột nên ăn gì để nhanh hồi phục?

Với bé bị nhiễm khuẩn đường ruột, mẹ nên cho con ăn các món được chế biến mềm như cháo, súp để dễ nuốt và tiêu hóa. Ngoài ra, mẹ có thể bổ sung trong bữa ăn hàng ngày của bé các loại trái cây giàu kali như chuối, cam, nước dừa…. để con nhanh hồi phục.

>> Tham khảo: Những cách nấu cháo cho bé 10 tháng dễ làm, đủ chất

10.2. Nhiễm trùng đường ruột ở trẻ có phải do thiếu chất không?

Thiếu chất là một trong những nguyên nhân khiến bé bị nhiễm trùng đường ruột. Tuy nhiên để xác định chính xác nguyên nhân, từ đó có giải pháp khắc phục phù hợp, mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ thăm khám. 

Qua những thông tin trên, bố mẹ đã có thêm kiến thức về nguyên nhân, triệu chứng cũng như cách xử lý khi trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột. Bố mẹ hãy luôn chú ý đến chế độ dinh dưỡng, vệ sinh ăn uống và môi trường sống của con để phòng bệnh, đồng thời đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.