70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột - chăm đúng, trẻ ít ốm vặt hơn

1. Mẹ có biết 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột?

Theo các nghiên cứu khoa học, đường ruột và miễn dịch có mối liên hệ vô cùng chặt chẽ, với khoảng 70% các tế bào và thành phần của hệ miễn dịch biểu mô tập trung tại đây.

Cụ thể, đường ruột dài khoảng 7.5m, là nơi cư trú của một hệ vi sinh vật khổng lồ gồm vi khuẩn, virus và nấm. Chúng giống như “người gác cổng” giúp duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên, ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập và kích hoạt phản ứng miễn dịch khi cần thiết. Đặc biệt, lớp niêm mạc bao phủ ruột còn đóng vai trò như “tấm lá chắn kép”: vừa ngăn vi sinh vật gây hại và độc tố tấn công, vừa cho phép cơ thể hấp thu các dưỡng chất có lợi.

Nói một cách dễ hiểu, mẹ có thể hình dung hệ vi sinh vật đường ruột của trẻ như một “khu vườn” chứa 70% hệ thống miễn dịch của cơ thể. Nếu được chăm sóc đúng cách, khu vườn ấy sẽ xanh tốt, nuôi dưỡng nhiều “chiến binh miễn dịch” khỏe mạnh. Ngược lại, nếu khu vườn đó thường xuyên gặp vấn đề như rối loạn tiêu hóa, biếng ăn, kém hấp thu… cũng đồng nghĩa các “chiến binh miễn dịch” sẽ hoạt động kém hiệu quả, khiến trẻ dễ bị ốm vặt.

>> Tham khảo: Đường ruột của trẻ phát triển thế nào trong 1000 ngày đầu đời?

2. Đường ruột khỏe giúp miễn dịch vững vàng, trẻ phát triển toàn diện

Từ chia sẻ kể trên có thể thấy, việc chăm sóc đề kháng đường ruột khỏe chính là cách mẹ xây dựng cho con nền móng vững chắc để: Bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại, nâng cao đề kháng tự nhiên và hỗ trợ sự phát triển toàn diện. Cụ thể như sau:

2.1. Bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây hại

Đề kháng đường ruột khỏe mạnh là yếu tố giúp nơi đây kịp thời nhận diện và vô hiệu hóa các tác nhân có hại. Bởi lẽ, đường ruột không chỉ là nơi tập trung 70% hệ miễn dịch biểu mô, đây còn là “cửa ngõ” tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn, virus và các chất từ thực phẩm đi vào cơ thể mỗi ngày.

Nếu sức khỏe đường ruột bị ảnh hưởng, khả năng miễn dịch cũng sẽ suy giảm. Ngược lại, khi đường ruột khỏe mạnh, hệ miễn dịch sẽ hoạt động trơn tru hơn, giúp cơ thể phòng ngừa hiệu quả nhiều bệnh truyền nhiễm.

2.2. Cân bằng hệ vi sinh đường ruột giúp nâng cao đề kháng

Dù trong đường ruột tồn tại hàng tỷ vi khuẩn sống cộng sinh, nhưng khi đảm bảo được hệ vi sinh được cân bằng (85% lợi khuẩn và 15% hại khuẩn), mẹ an tâm trẻ sẽ nhận được nhiều lợi ích:

• Ngăn chặn hại khuẩn bám dính lên niêm mạc ruột.
• Kích thích sản xuất kháng thể (như IgA, IgG) đóng vai trò như “lá chắn” giúp cơ thể chống lại sự tấn công của vi khuẩn, virus, nấm và chất gây dị ứng.
• Giảm viêm và hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động ổn định hơn.

Ngược lại, nếu sự cân bằng này bị phá vỡ (ví dụ do tiêu chảy, lạm dụng kháng sinh, chế độ ăn thiếu chất xơ…), trẻ dễ bị kém hấp thu, thiếu dưỡng chất và suy giảm sức đề kháng. Khi đó, con không chỉ dễ mắc bệnh mà còn có nguy cơ bệnh kéo dài, hồi phục chậm hơn.

2.3. Hỗ trợ sự phát triển toàn diện

Những năm đầu đời, đặc biệt là 1000 ngày “vàng” (từ khi mẹ thụ thai đến lúc trẻ 2 tuổi), chính là giai đoạn hệ miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột của trẻ phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên đường tiêu hóa của trẻ lúc này còn khá non nớt, chưa trưởng thành.

Vì thế nguồn dinh dưỡng cho trẻ vừa phải đầy đủ năng lượng và vi chất, vừa phải đảm bảo tiêu hóa khỏe, hấp thu nhanh chóng. Chẳng hạn như trẻ được bú mẹ đầy đủ; trẻ được dặm thêm sữa công thức có bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ tăng cường 3 “tầng” đề kháng đường ruột như HMO, GOS, Probiotics, MLC (Milk Lipid Complex); chế độ ăn dặm đa dạng…).

Có như vậy hệ vi sinh đường ruột của trẻ sẽ duy trì trạng thái cân bằng, đáp ứng được cho sự tăng trưởng và phát triển nhanh chóng, vượt bậc; cũng như tăng cường miễn dịch và sức đề kháng tự nhiên trong những năm tháng đầu đời. Nhờ đó, trẻ không chỉ ít ốm vặt hơn, mà còn phát triển thể chất - trí não tốt hơn; đồng thời giảm nguy cơ gặp phải các bệnh mạn tính sau này như dị ứng, hen suyễn hay béo phì.

3. Làm thế nào để nâng cao sức khỏe đường ruột và miễn dịch của trẻ?

Đường ruột khỏe đồng nghĩa hệ miễn dịch khỏe mạnh; đây cũng là “chìa khóa” góp phần tăng cường sức đề kháng và sức khỏe tổng thể. Do đó trong những năm tháng đầu đời, mẹ cần chú trọng chăm sóc sức khỏe đường ruột của trẻ bằng cách:

3.1. Cho trẻ bú sữa đầy đủ

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nên nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong ít nhất 6 tháng đầu. Sữa mẹ không chỉ dễ hấp thu mà còn cung cấp nhiều kháng thể tự nhiên, giúp trẻ có đường ruột khỏe mạnh và được bảo vệ khỏi nhiều bệnh nhiễm trùng.

Với trường hợp ít sữa, mẹ có thể cho con dặm thêm sữa công thức. Mẹ nên chọn sản phẩm chứa các dưỡng chất giúp nuôi dưỡng đường ruột khỏe mạnh, hỗ trợ tăng cường đề kháng đường ruột như hỗn hợp chất béo tự nhiên Milk Lipid Complex (MLC), HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics. Sự kết hợp của những dưỡng chất này không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, mà còn giúp bảo vệ bé theo cơ chế 3 “tầng” đề kháng đường ruột. Cụ thể là:

• Ngăn chặn hại khuẩn gây bệnh xâm nhập vào ruột (1).
• Tăng lợi khuẩn, nuôi dưỡng hệ vi sinh ruột khỏe và củng cố hàng rào bảo vệ ruột (2).
• Giảm nguy cơ nhiễm trùng (3).

Nhờ các tác động ưu việt kể trên, mẹ an tâm trẻ có đường ruột khỏe mạnh, bụng êm khỏe để tiêu hóa tốt, hấp thu dinh dưỡng hiệu quả và giảm nguy cơ đầy hơi, chướng bụng… đồng thời tăng cường đề kháng và miễn dịch tự nhiên tốt (với hơn 70% hệ miễn dịch nằm tại đường ruột). Nhờ đó, bé yêu phát triển tối ưu về thể chất và trí não.

Bên cạnh đó, mẹ nên chọn sữa chỉ trải qua quy trình xử lý nhiệt 1 lần, nhằm bảo toàn nguồn đạm mềm, nhỏ, tự nhiên để bé dễ tiêu hóa, bụng êm hơn và hạn chế các rối loạn tiêu hóa (như tiêu chảy, chướng bụng, táo bón…). Cùng hương vị sữa thanh nhạt tự nhiên cũng giúp trẻ dễ làm quen, uống ngon miệng hơn.

>> Đọc ngay:

• Những dấu hiệu bé bú không đủ sữa giúp mẹ dễ nhận biết
• Chọn sữa nào dễ tiêu hóa cho trẻ phát triển khỏe mạnh?

3.2. Bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng

Mẹ có biết, việc cung cấp đủ các nhóm chất, bổ sung chất xơ, lợi khuẩn (probiotic) và chất xơ hòa tan prebiotic cũng đóng vai trò quan trọng giúp trẻ có thể đạt được 5 tiêu chí sức khỏe đường ruột tốt như: Tiêu hóa khỏe và hấp thu tốt; không bị rối loạn tiêu hóa chức năng (trào ngược, nôn trớ); trẻ khỏe mạnh (ngủ ngon, tăng cân, đi phân đều đẹp…); hệ vi sinh đường ruột được cân bằng & hệ miễn dịch khỏe.

Vì thế, bên cạnh bổ sung sữa đầy đủ, trong giai đoạn ăn dặm mẹ nên cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu đỗ… Hoặc sữa chua cũng giúp cung cấp men vi sinh tự nhiên, có lợi cho hệ tiêu hóa và miễn dịch của trẻ.

Ngoài ra, mẹ nên hạn chế cho bé ăn đồ ngọt, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thức ăn chế biến sẵn… vì có thể tác động không tốt đến sức khỏe đường ruột.

>> Gợi ý: Thực đơn dành cho bé bị viêm đường ruột

3.3. Tạo cho trẻ các thói quen sinh hoạt khoa học

Bên cạnh dinh dưỡng, lối sống hàng ngày cũng góp phần nâng cao đề kháng đường ruột của bé:

• Ngủ đúng giờ, đủ giấc: Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể sản xuất hormone tăng trưởng, hỗ trợ miễn dịch và phục hồi năng lượng cho bé.
• Giữ vệ sinh cá nhân: Mẹ nên tập cho trẻ thói quen rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh… sẽ hạn chế vi khuẩn xâm nhập gây bệnh đường ruột và hô hấp.
• Khuyến khích trẻ vận động: Những hoạt động thể chất nhẹ nhàng như bò, tập đi, chạy nhảy, đạp xe… không chỉ giúp bé phát triển cơ xương vững vàng mà còn kích thích tiêu hóa, tăng cường lưu thông máu và đề kháng.

3.4. Một số biện pháp khác

Trong quá trình chăm sóc con, để tăng cường sức khỏe đường ruột và miễn dịch hiệu quả, mẹ cũng đừng quên:

• Tiêm phòng cho trẻ đầy đủ: Đây là cách chủ động giúp cơ thể trẻ tạo kháng thể phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh.
• Giữ môi trường sống trong lành: Không gian sạch sẽ, thoáng khí, không khói thuốc lá giúp hệ hô hấp và hệ miễn dịch của bé khỏe mạnh hơn, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

>> Có thể bạn quan tâm:

• Có nên cho trẻ uống tăng sức đề kháng và một số điều cần lưu ý 
• Tổng hợp thực phẩm tăng sức đề kháng cho trẻ nên bổ sung

Vậy là bài viết trên đã giúp mẹ biết được 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột của trẻ là như thế nào. Có thể nói, đường ruột khỏe cũng đồng nghĩa hệ miễn dịch được bồi đắp vững vàng. Vì thế, mẹ hãy chủ động nâng cao đề kháng đường ruột của con từ hôm nay, cho con có “lá chắn” bảo vệ cơ thể khỏe mạnh để thỏa sức khám phá mọi điều xung quanh!

Tài liệu tham khảo:

(1) HMO (2’FL): Giúp hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn có hại (Lewis và cộng sự, 2015); (Reverri và cộng sự, 2018).

(2) GOS & HMO (2’FL) : Giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hàng rào thành ruột (Ben và cộng sự 2008), (Lindner và cộng sự, 2023).

(3) Prebiotics and Probiotics: Giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng (Sazawal và cộng sự, 2010).